Wyrok – Wspólne rozliczenie podatku po śmierci małżonka (K 8/03)
Możliwość wspólnego rozliczenia podatku dochodowego po śmierci małżonka była przedmiotem wyroku TK z 4 maja 2004 r. Sprawę wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich. Kwestionując wyłączenie takich podatników z preferencyjnego rozliczenia, powołał się na konstytucyjną ochronę małżeństwa i rodziny oraz zasadę demokratycznego państwa prawnego, obejmującą sprawiedliwość społeczną i zaufanie obywatela do państwa oraz jego prawa.
Trybunał orzekł, że art. 6 ust. 2 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych jest niezgodny z art. 2, art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji w zakresie wykluczającym łączne opodatkowanie sumy dochodów małżonków w dwóch sytuacjach. Pierwsza dotyczy podatnika, którego małżeństwo zostało zawarte przed rozpoczęciem roku podatkowego, a śmierć małżonka nastąpiła w tym roku. Druga obejmuje podatnika pozostającego w małżeństwie przez cały rok podatkowy, jeżeli małżonek zmarł już po zakończeniu tego roku, bez złożenia wspólnego zeznania rocznego. W obu przypadkach zakres rozstrzygnięcia odnosi się do małżonków, których łączyła wspólność majątkowa.
Rozprawa poprzedzająca wyrok odbyła się 20 kwietnia 2004 r. Uczestniczyli w niej Rzecznik Praw Obywatelskich, Sejm i Prokurator Generalny. Składowi orzekającemu przewodniczył Andrzej Mączyński, a funkcję sprawozdawcy pełnił Mirosław Wyrzykowski. Orzekali również Teresa Dębowska-Romanowska, Wiesław Johann i Marian Zdyb.
Sentencja
Sygn. akt K 8/03
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Warszawa, dnia 4 maja 2004 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Andrzej Mączyński – przewodniczący
Teresa Dębowska-Romanowska
Wiesław Johann
Mirosław Wyrzykowski – sprawozdawca
Marian Zdyb,
protokolant: Dorota Raczkowska-Paluch,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2004 r., wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności:
art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 Nr 14, poz. 176 ze zm.) w zakresie, w jakim określona w nim metoda preferencyjnego obliczania podatku od skumulowanych dochodów małżonków wyklucza jej stosowanie wobec:
– podatników, których małżonkowie zmarli w ciągu roku podatkowego,
– podatników, których małżonkowie zmarli po upływie roku podatkowego lecz przed upływem terminu do złożenia zeznań (30 kwietnia każdego roku) i nie zdołali podpisać przed śmiercią zeznania podatkowego,
z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i wynikającą z niej zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, czyli art. 2 Konstytucji oraz zasadą ochrony i opieki Rzeczypospolitej Polskiej nad małżeństwem i rodziną czyli art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji,
o r z e k a:
Art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176, Nr 22, poz. 270, Nr 60, poz. 703, Nr 70, poz. 816, Nr 104, poz.1104, Nr 117, poz. 1228 i Nr 122, poz. 1324, z 2001 r. Nr 4, poz. 27, Nr 8, poz. 64, Nr 52, poz. 539, Nr 73, poz. 764, Nr 74, poz. 784, Nr 88, poz. 961, Nr 89, poz. 968, Nr 102, poz. 1117, Nr 106, poz. 1150, Nr 110, poz. 1190, Nr 125, poz. 1363 i 1370 i Nr 134, poz. 1509, z 2002 r. Nr 19, poz. 199, Nr 25, poz. 253, Nr 74, poz. 676, Nr 78, poz. 715, Nr 89, poz. 804, Nr 135, poz. 1146, Nr 141, poz. 1182, Nr 169, poz. 1384, Nr 181, poz. 1515, Nr 200, poz. 1679 i Nr 240, poz. 2058, z 2003 r. Nr 7, poz. 79, Nr 45, poz. 391, Nr 65, poz. 595, Nr 84, poz. 774, Nr 90, poz. 844, Nr 96, poz. 874, Nr 122, poz. 1143, Nr 135, poz. 1268, Nr 137, poz. 1302, Nr 166, poz. 1608, Nr 202, poz. 1956, Nr 222, poz. 2201, Nr 223, poz. 2217 i Nr 228, poz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 29, poz. 257 i Nr 54, poz. 535) w zakresie, w jakim pozbawia prawa do określenia wysokości podatku łącznie od sumy dochodów małżonków, między którymi istniała wspólność majątkowa:
a) podatnika, który zawarł związek małżeński przed początkiem roku podatkowego, a którego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego;
b) podatnika, który pozostawał w związku małżeńskim przez cały rok podatkowy, a którego małżonek zmarł po upływie roku podatkowego nie złożywszy wspólnego zeznania rocznego, jest niezgodny z art. 2, art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
| Andrzej Mączyński | |
| Teresa Dębowska-Romanowska | Wiesław Johann |
| Mirosław Wyrzykowski | Marian Zdyb |
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5414-wspolne-rozliczenie-malzonkow-z-podatku-dochodowego. Data dodania i pozyskania: 2004-05-04. Dostosowano formatowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „29 marca 2004 roku – Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego” (2004-03-29). Fot. Mariusz Bobinski. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6461-29-marca-2004-roku-zgromadzenie-ogolne-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego.