Wyrok – Wcześniejsza emerytura pracowników prywatnych pracodawców (P 17/03)
Uzależnienie uprawnień do wcześniejszej emerytury za pracę w szczególnych warunkach od statusu pracodawcy zakwestionowano przed TK w pytaniach prawnych sądów okręgowych w Koszalinie i Łodzi oraz we wniosku Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. Trybunał rozpoznał połączone sprawy 14 czerwca 2004 r.
Pytanie sądu w Koszalinie dotyczyło Józefa K., który wystąpił o wcześniejszą emeryturę. ZUS nie uznał jego pracy rybaka w szczególnych warunkach wykonywanej u prywatnych pracodawców. Sądy i związek kwestionowały zróżnicowanie uprawnień pracowników ze względu na to, w jakim zakładzie wykonywali pracę.
TK orzekł, że art. 32 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji w części zawierającej zwrot „w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych”. Za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji uznał również art. 32 ust. 4a tej ustawy.
Postępowanie w pozostałym zakresie umorzono ze względu na zbędność wydania orzeczenia. Składowi przewodniczył Jerzy Stępień, natomiast funkcję sprawozdawcy pełniła Ewa Łętowska.
Sentencja
Sygn. akt P 17/03
W Y R O K
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Warszawa, dnia 14 czerwca 2004 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Jerzy Stępień – przewodniczący
Wiesław Johann
Ewa Łętowska – sprawozdawca
Janusz Niemcewicz
Mirosław Wyrzykowski,
protokolant: Grażyna Szałygo,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawców oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 14 czerwca 2004 r.
1) pytania prawnego Sądu Okręgowego w Koszalinie:
czy ust. 2, 4 i 4a art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) są sprzeczne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w odniesieniu do pracowników zatrudnionych przez prywatnych pracodawców,
2) pytania prawnego Sądu Okręgowego w Łodzi:
czy przepis art. 32 ust. 2, 4 i 4a ustawy wymienionej w pkt 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 56, poz. 498), zawierający ograniczenia prawa do wcześniejszej emerytury dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach z uwagi na status pracodawcy, jest zgodny z wyrażoną w art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej oraz wyrażoną w art. 32 Konstytucji zasadą równości wobec prawa i zakresu dyskryminacji,
3) wniosku Komisji Krajowej Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” o zbadanie zgodności art. 32 ust. 2-4a z art. 2 Konstytucji i wyrażoną tam zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji i wyrażoną tam zasadą równości wobec prawa,
o r z e k a:
1. Artykuł 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593 oraz Nr 99, poz. 1001), w części obejmującej zwrot: „w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych”, jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Artykuł 32 ust. 4a ustawy wymienionej w pkt 1 jest niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji.
Ponadto p o s t a n a w i a:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638 oraz z 2001 r. Nr 98, poz. 1070) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie z uwagi na zbędność wydania orzeczenia.
| Jerzy Stępień | ||
| Wiesław Johann | Ewa Łętowska | |
| Janusz Niemcewicz | Mirosław Wyrzykowski |
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5434-prawo-do-wczesniejszej-emerytury oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/1-prawo-do-wczesniejszej-emerytury. Data dodania i pozyskania: 2004-06-14. Dostosowano formatowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „29 marca 2004 roku – Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego” (2004-03-29). Fot. Mariusz Bobinski. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6461-29-marca-2004-roku-zgromadzenie-ogolne-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego.