Wyrok – Interpretacje podatkowe ministra i pomijanie skutków czynności podatnika (K 4/03)

Wiążące interpretacje ministra oraz uprawnienie organów podatkowych do pomijania skutków czynności podatnika były przedmiotem sprawy rozstrzygniętej przez TK 11 maja 2004 r. Wspólny wniosek złożyli Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego i Rzecznik Praw Obywatelskich. Kwestionowali przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.

Trybunał orzekł, że art. 14 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa jest niezgodny z art. 78 oraz art. 93 ust. 2 zdanie 2 Konstytucji w części dotyczącej związania organów podatkowych i kontroli skarbowej interpretacjami ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Wnioskodawcy zarzucali tej regulacji ograniczenie rzeczywistego rozpoznania sprawy w drugiej instancji.

Art. 24b § 1 Ordynacji podatkowej TK uznał za niezgodny z art. 2 w związku z art. 217 Konstytucji. Przepis dotyczy pomijania przez organy skutków podatkowych czynności cywilnoprawnych przynoszących korzyść podatkową. Wnioskodawcy podnosili, że możliwość ingerencji także w legalne działania podatnika podważa pewność prawa. W odniesieniu do art. 18 ust. 2 i art. 59 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, w brzmieniu nadanym nowelizacją z 12 września 2002 r., postępowanie umorzono, ponieważ przepisy utraciły moc przed wydaniem wyroku.

Składowi przewodniczył Marek Safjan, a sprawozdawcą był Janusz Niemcewicz. Zdania odrębne do punktu dotyczącego art. 24b § 1 zgłosili Marian Grzybowski, Adam Jamróz, Marek Mazurkiewicz oraz Bohdan Zdziennicki.

Sentencja

Sygn. akt K 4/03

W Y R O K
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 11 maja 2004 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Marek Safjan – przewodniczący 
Jerzy Ciemniewski
Teresa Dębowska-Romanowska
Marian Grzybowski
Adam Jamróz
Wiesław Johann
Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska
Ewa Łętowska
Marek Mazurkiewicz
Andrzej Mączyński
Janusz Niemcewicz – sprawozdawca 
Mirosław Wyrzykowski
Marian Zdyb
Bohdan Zdziennicki,

protokolant: Grażyna Szałygo,

po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawców oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na  rozprawie w dniu 11 maja 2004 r., wniosku Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego i Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności:
1) art. 24b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) z art. 2 i art. 22 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 
2) art. 14 § 2 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 78 i art. 93 ust. 2 Konstytucji, 
3) art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w brzmieniu zmienionym ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) z art. 2 Konstytucji, 
4) art. 59 ustawy powołanej w punkcie 3 z art. 32 ust. 1 Konstytucji,

o r z e k a:

1. Art. 14 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 i Nr 160, poz. 1083, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 11, poz. 95 i Nr 92, poz. 1062, z 2000 r. Nr 94, poz. 1037, Nr 116, poz. 1216, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz. 1315, z 2001 r. Nr 16, poz. 166, Nr 39, poz. 459, Nr 42, poz. 475, Nr 110, poz. 1189, Nr 125, poz. 1368 i Nr 130, poz. 1452, z 2002 r. Nr 89, poz. 804, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 169, poz. 1387, z 2003 r. Nr 130, poz. 1188, Nr 137, poz. 1302, Nr 170, poz. 1660 i Nr 228, poz. 2255 i 2256 oraz z 2004 r. Nr 29, poz. 257, Nr 64, poz. 593, Nr 68, poz. 623 i Nr 91, poz. 868) w części, stanowiącej że interpretacje ministra właściwego do spraw finansów publicznych wiążą organy podatkowe i organy kontroli skarbowej, jest niezgodny z art. 78 oraz art. 93 ust. 2 zdanie 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 
2. Art. 24b § 1 ustawy powołanej w pkt 1 jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 217 Konstytucji.

Ponadto p o s t a n a w i a:

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638 oraz z 2001 r. Nr 98, poz. 1070) umorzyć postępowanie w zakresie badania art. 18 ust. 2 oraz art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 i Nr 104, poz. 515, z 1997 r. Nr 75, poz. 471, Nr 106, poz. 679, Nr 114, poz. 739 i Nr 144, poz. 971, z 1998 r. Nr 2, poz. 5 i Nr 162, poz. 1126, z 1999 r. Nr 75, poz. 853, z 2000 r. Nr 48, poz. 552, Nr 60, poz. 704 i Nr 91, poz. 1008, z 2001 r. Nr 49, poz. 508 i 509, Nr 98, poz. 1070 i Nr 101, poz. 1113, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 141, poz. 1177 i Nr 169, poz. 1387) w brzmieniu zmienionym ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) wobec utraty przez te przepisy mocy obowiązującej przed wydaniem orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny.

	Marek Safjan
Jerzy Ciemniewski		Teresa Dębowska-Romanowska
Marian Grzybowski (zdanie odrębne do pkt 2)		Adam Jamróz (zdanie odrębne do pkt 2)
Wiesław Johann		Biruta Lewaszkiewicz-Petrykowska
Ewa Łętowska		Marek Mazurkiewicz (zdanie odrębne do pkt 2)
Andrzej Mączyński		Janusz Niemcewicz
Mirosław Wyrzykowski		Marian Zdyb
	Bohdan Zdziennicki (zdanie odrębne do pkt 2)

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5422-postepowanie-podatkowe oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/4233-postepowanie-podatkowe. Data dodania i pozyskania: 2004-05-11. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „29 marca 2004 roku – Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego” (2004-03-29). Fot. Mariusz Bobinski. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6461-29-marca-2004-roku-zgromadzenie-ogolne-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego.