Wyrok – Dostęp do waloryzacji przedwojennych obligacji skarbowych (SK 49/05)

TK zakwestionował wyłączenie sądowej waloryzacji zobowiązań z obligacji Skarbu Państwa powstałych przed 30 października 1950 r. Wyrok z 24 kwietnia 2007 r. zapadł na skutek połączonych skarg konstytucyjnych Wiktora Zięby oraz Jolanty i Bogusława Machów. Dotyczy art. 12 ust. 1 nowelizacji Kodeksu cywilnego z 28 lipca 1990 r., ograniczającego stosowanie art. 3581 § 3 k.c.

W tym zakresie TK stwierdził sprzeczność z art. 64 ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Orzekł zarazem, że przepis nie jest niezgodny z art. 21 i art. 37 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 i art. 2 Konstytucji. Utratę mocy zakwestionowanego zakresu odroczył o 12 miesięcy, licząc od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.

Art. III i art. XIX przepisów wprowadzających przepisy ogólne prawa cywilnego z 18 lipca 1950 r. oraz art. XXXV przepisów wprowadzających Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 r. zostały uznane za zgodne z art. 64 ust. 1 i 2 w powiązaniu z art. 21 i art. 2 Konstytucji. Postępowanie umorzono jako niedopuszczalne w pozostałej części: dotyczącej dekretu o zobowiązaniach pieniężnych z 27 lipca 1949 r., art. 6 i art. 8 ustawy o zmianie systemu pieniężnego oraz art. 4 i art. 5 ustawy o denominacji złotego.

Rozprawie przewodniczyła Ewa Łętowska, a sprawozdawcą był Wojciech Hermeliński. W składzie zasiadali również Marek Mazurkiewicz, Mirosław Wyrzykowski i Bohdan Zdziennicki.

Sentencja

Sygn. akt SK 49/05

W Y R O K
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 24 kwietnia 2007 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Ewa Łętowska – przewodniczący
Wojciech Hermeliński – sprawozdawca
Marek Mazurkiewicz 
Mirosław Wyrzykowski
Bohdan Zdziennicki,

protokolant: Grażyna Szałygo,

po rozpoznaniu, z udziałem skarżących oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 r., połączonych skarg konstytucyjnych:

1) Wiktora Zięby o zbadanie zgodności:
a) art. III i art. XIX ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy wprowadzające przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 312) z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 
b) art. XXXV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94, ze zm.) z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 Konstytucji,
c) art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21, art. 32 ust. 1 w związku z art. 37 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji,
d) art. 5, art. 6, art. 7, art. 8 i art. 11 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o zaciąganiu nowych i określaniu wysokości nie umorzonych zobowiązań pieniężnych (Dz. U. Nr 45, poz. 332, ze zm.) z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 Konstytucji,
e) art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego (Dz. U. Nr 50, poz. 459, ze zm.) z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 Konstytucji,

2) Jolanty i Bogusława Machów o zbadanie zgodności:
a) dekretu z 27 lipca 1949 r. o zaciąganiu nowych i określaniu wysokości nie umorzonych zobowiązań pieniężnych z art. 21 oraz art. 64 w związku z art. 2 Konstytucji,
b) art. 8 ustawy z 28 października 1950 r. o zmianie systemu pieniężnego, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 1995 r., z art. 21 oraz art. 64 w związku z art. 2 Konstytucji,
c) art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o denominacji złotego (Dz. U. Nr 84, poz. 386, ze zm.) z art. 21 oraz art. 64 w związku z art. 2 Konstytucji,

o r z e k a:

I

1. Art. III i art. XIX ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. – Przepisy wprowadzające przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 312) są zgodne z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Art. XXXV ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94, z 1974 r. Nr 24, poz. 142, z 1990 r. Nr 55, poz. 321, z 1994 r. Nr 85, poz. 388 oraz z 2003 r. Nr 49, poz. 408) jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 i art. 2 Konstytucji.

3. Art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) w zakresie, w jakim ogranicza dostęp do waloryzacji sądowej, zagwarantowanej w art. 3581 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, ze zm.), w odniesieniu do zobowiązań pieniężnych powstałych przed dniem 30 października 1950 r., wynikających z obligacji emitowanych przez Skarb Państwa:

a) jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji,

b) nie jest niezgodny z art. 21 i art. 37 ust. 1 oraz z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 i art. 2 Konstytucji.

II

Art. 12 ust. 1 ustawy powołanej w części I punkcie 3, w zakresie tam wskazanym, traci moc obowiązującą z upływem 12 (dwunastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto p o s t a n a w i a:

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność orzekania.

	Ewa Łętowska
Wojciech Hermeliński		Marek Mazurkiewicz
Mirosław Wyrzykowski		Bohdan Zdziennicki

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5116-wykup-przez-skarb-panstwa-obligacji-wydanych-przed-1939-rokiem. Data dodania i pozyskania: 2007-04-24. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „4 listopada 2006 roku – Nominacje w Pałacu Prezydenckim” (2006-11-04). Fot. Jan Bogacz. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6439-4-listopada-2006-roku-nominacje-w-palacu-prezydenckim.