RPO w TOK FM o zaległych sprawach obywateli i propozycjach rozwiązania kryzysu TK

2 listopada 2026 r. na stronie RPO zamieszczono relację z rozmowy rzecznik praw obywatelskich Sylwii Gregorczyk-Abram z Przemysławem Iwańczykiem w Radiu TOK FM. RPO mówiła o znaczeniu TK dla ochrony praw obywateli, sprawach oczekujących na rozpoznanie oraz warunkach rozwiązania kryzysu wokół Trybunału.

Gregorczyk-Abram podkreślała, że działalność TK wpływa na codzienne życie obywateli, między innymi w sprawach świadczeń społecznych, podatków i praw konsumenckich. Podała, że wniosek dotyczący instrumentalnego wszczynania postępowań karnych skarbowych w celu niedopuszczenia do przedawnienia podatku czeka na rozpoznanie od 12 lat, a od 2020 r. bez rozstrzygnięcia pozostaje 76 wystąpień RPO. „W takiej sytuacji obywatel jest pozbawiany podstawowego narzędzia ochrony swoich praw i pozostaje w stanie niepewności” — podkreślała. Jej zdaniem sądy, choć prowadzą rozproszoną kontrolę konstytucyjności prawa, nie mogą systemowo zastąpić TK.

Odnosząc się do postulatów „resetu TK”, RPO przypomniała projekt zmian przygotowany przy udziale ekspertów Fundacji Batorego i dyskutowany przez organizacje pozarządowe. Jak wskazała, przewidywał on szersze ponadpartyjne porozumienie przy wyborze sędziów i mechanizmy wzmacniające niezależność Trybunału, lecz nie został przyjęty. Podkreśliła, że działania muszą mieścić się w granicach Konstytucji, uwzględniać prawidłowe działania Sejmu oraz wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości UE. Zadeklarowała gotowość udziału w rozmowach prowadzonych w tych ramach.

Pytana o działania uzasadniane stanem wyższej konieczności konstytucyjnej, RPO wskazała problem sytuacji, w której prawo nie daje jednoznacznej odpowiedzi, a organ konstytucyjny traci zdolność działania. Rozważała wybór między biernością a stworzeniem reguły interpretacyjnej odwołującej się do zasad systemowych i aksjologicznych. Zaznaczyła, że w ten sposób rozumie działania podjęte w tej sprawie.

Gregorczyk-Abram dostrzega dyskusję prawną o prawidłowości tych rozwiązań. Według niej ostateczna ocena legalności i skutków działań będzie należała do właściwych organów, w szczególności organów Trybunału i sądu dyscyplinarnego rozpatrującego związane z nimi sprawy. Wyraziła obawę, że wyjście z impasu może potrwać, ale nadal uważa je za możliwe.

W rozmowie poruszono także sytuację pracowników TK i działania Policji przy jego siedzibie. RPO podkreśliła, że kontrolowanie Policji należy do ustawowych obowiązków Rzecznika i w razie potrzeby podejmowane są odpowiednie interwencje.

Źródła i prawa

Źródło: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-media-tok-fm-tk. Data dodania i pozyskania: 2026-11-02. Opracowanie.