Wyrok – Ustawowe granice ograniczania dostępu do aplikacji (P 21/02)

Dostęp do aplikacji adwokackiej i radcowskiej był tematem pytań prawnych Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznanych przez TK 18 lutego 2004 r. Wątpliwości powstały w sprawach odmowy wpisu na listy aplikantów. Dotyczyły kompetencji samorządów zawodowych do ograniczania dostępu do zawodu oraz określania liczby przyjmowanych osób.

Trybunał orzekł, że art. 40 pkt 4 Prawa o adwokaturze jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Wskazał, że ustawa nie określa przesłanek ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich, co pozostawia dowolność w ograniczaniu wolności zawodowych. Zarazem art. 40 pkt 4 Prawa o adwokaturze, jako podstawa wyznaczania tego limitu, nie jest niezgodny z art. 17, art. 32 i art. 87 Konstytucji.

Art. 58 pkt 12 lit. j Prawa o adwokaturze oraz art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych TK uznał za niezgodne z art. 87 ust. 1 Konstytucji. Rozstrzygnięcie dotyczy dopuszczenia ograniczeń wobec kandydatów, którzy nie należą jeszcze do samorządu, bez ustawowego wyznaczenia przesłanek i zakresu tych ograniczeń. W odniesieniu do art. 17 Konstytucji TK orzekł, że art. 58 pkt 12 lit. j Prawa o adwokaturze oraz art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych nie są niezgodne z tym wzorcem. Rozprawie przewodniczył Marek Safjan, a sprawozdawcą był Marian Grzybowski.

Sentencja

Sygn. akt P 21/02

W Y R O K
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 18 lutego 2004 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Marek Safjan – przewodniczący
Jerzy Ciemniewski 
Teresa Dębowska-Romanowska 
Marian Grzybowski – sprawozdawca
Adam Jamróz
Ewa Łętowska 
Andrzej Mączyński
Jerzy Stępień
Mirosław Wyrzykowski
Marian Zdyb
Bohdan Zdziennicki,

protokolant: Grażyna Szałygo,

po rozpoznaniu, z udziałem Sejmu i Prokuratora Generalnego na rozprawie w dniu 18 lutego 2004 r., pytań prawnych Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności:
1) art. 58 pkt 12 lit. j ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.) z art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 2 oraz art. 87 Konstytucji,
2) art. 40 pkt 4 ustawy, o której mowa w pkt 1 z art. 2, art. 17 ust. l w związku z art. 17 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 65 ust. 1 oraz art. 87 Konstytucji, w zakresie pozwalającym na ustalanie maksymalnej liczby członków izby adwokackiej, w tym liczby aplikantów adwokackich. 
3) art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 ze zm.) z art. 17 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 2 oraz art. 87 Konstytucji.

o r z e k a:

1) art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, Nr 126, poz. 1069 i Nr 153, poz. 1271 oraz z 2003 r. Nr 124, poz. 1152) jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskutek niewskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczaniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy,

2) art. 40 pkt 4 ustawy, o której mowa w pkt 1, nie jest niezgodny z art. 17, art. 32 i art. 87 Konstytucji w zakresie, w jakim stanowi podstawę ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich,

3) art. 58 pkt 12 lit. j ustawy, o której mowa w pkt 1, jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania,

4) art. 58 pkt 12 lit. j ustawy, o której mowa w pkt 1, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji,

5) art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, Nr 126, poz. 1069 i Nr 153, poz. 1271 oraz z 2003 r. Nr 124, poz. 1152) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania,

6) art. 60 pkt 8b ustawy o której mowa w pkt 5, nie jest niezgodny z art. 17 Konstytucji.

Marek Safjan
Jerzy Ciemniewski	Teresa Dębowska-Romanowska
Marian Grzybowski	Adam Jamróz
Ewa Łętowska	Andrzej Mączyński
Jarzy Stępień	Mirosław Wyrzykowski
Marian Zdyb	Bohdan Zdziennicki

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5401-prawo-wykonywania-zawodow-adwokata-i-radcy-prawnego oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/4183-prawo-wykonywania-zawodow-adwokata-i-radcy-prawnego. Data dodania i pozyskania: 2004-02-18. Dostosowano formatowanie.