Wyrok – Ustawowe zasady pomocy materialnej dla uczniów (K 50/02)

Brak precyzyjnych kryteriów przyznawania uczniom stypendiów socjalnych zakwestionował Rzecznik Praw Obywatelskich. Jego wniosek TK rozpoznał na rozprawie 26 kwietnia 2004 r. Rzecznik zarzucił, że przepisy pozostawiają organom przyznającym świadczenia nadmierną swobodę. Wskazał też, że warunki pomocy powinny być określone w ustawie, a upoważnienie do wydania rozporządzenia pozwala władzy wykonawczej samodzielnie unormować całość tych zagadnień.

TK orzekł, że art. 91 ust. 2 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty jest niezgodny z art. 70 ust. 4 i art. 92 ust. 1 Konstytucji. Przepis ustawowy przekazuje do rozporządzenia uregulowanie kryteriów oraz warunków udzielania pomocy materialnej uczniom.

Trybunał rozstrzygnął również o rozporządzeniu Rady Ministrów z 4 sierpnia 1993 r. w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości pomocy materialnej dla uczniów. Orzekł, że rozporządzenie to jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Na 31 grudnia 2004 r. TK wyznaczył termin utraty mocy zarówno tego rozporządzenia, jak i art. 91 ust. 2 ustawy o systemie oświaty.

Składowi orzekającemu przewodniczył Wiesław Johann, natomiast funkcję sprawozdawcy pełnił Marian Grzybowski. Pozostałymi członkami składu byli Ewa Łętowska, Marek Mazurkiewicz i Jerzy Ciemniewski. W rozprawie uczestniczyli wnioskodawca, Sejm, Prezes Rady Ministrów oraz Prokurator Generalny.

Sentencja

Sygn. akt K 50/02

W Y R O K
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Warszawa, dnia 26 kwietnia 2004 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Wiesław Johann – przewodniczący
Jerzy Ciemniewski
Marian Grzybowski – sprawozdawca
Ewa Łętowska 
Marek Mazurkiewicz,

protokolant: Dorota Raczkowska-Paluch,

po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu, Prezesa Rady Ministrów i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2004 r., wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności:
1) art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) z art. 70 ust. 4 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
2) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 1993 r. w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości pomocy materialnej dla uczniów (Dz. U. Nr 74, poz. 350 ze zm.) z art. 92 ust. 1 Konstytucji, 

o r z e k a:

I

1. Art. 91 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 i Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 28, poz. 153 i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 117, poz. 759 i Nr 162, poz. 1126, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 19, poz. 239, Nr 48, poz. 550, Nr 104, poz. 1104, Nr 120, poz. 1268 i Nr 122, poz. 1320, z 2001 r. Nr 111, poz.1194 i Nr 144, poz. 1615, z 2002 r. Nr 41, poz. 362, Nr 113, poz. 984, Nr 141, poz. 1185 i Nr 200, poz. 1683 oraz z 2003 r. Nr 6, poz. 65, Nr 128, poz. 1176, Nr 137, poz. 1304 i Nr 203, poz. 1966) jest niezgodny z art. 70 ust. 4 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 1993 r. w sprawie warunków, form, trybu przyznawania i wypłacania oraz wysokości pomocy materialnej dla uczniów (Dz. U. Nr 74, poz. 350, z 1997 r. Nr 51, poz. 326, z 1998 r. Nr 98, poz. 613 oraz z 2000 r. Nr 92, poz. 1016) jest niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji.

II

Art. 91 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie I.1 oraz rozporządzenie powołane w punkcie I.2, tracą moc obowiązującą z dniem 31 grudnia 2004 r.

Wiesław Johann
Jerzy Ciemniewski	Marian Grzybowski
Ewa Łętowska	Marek Mazurkiewicz

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5416-pomoc-materialna-dla-uczniow oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/1-pomoc-materialna-dla-uczniow. Data dodania i pozyskania: 2004-04-26. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „29 marca 2004 roku – Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego” (2004-03-29). Fot. Mariusz Bobinski. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6461-29-marca-2004-roku-zgromadzenie-ogolne-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego.