Komunikat – Godność osoby ubezwłasnowolnionej wymaga prawa do inicjatywy (K 28/05)

Osoba ubezwłasnowolniona może zaskarżać orzeczenia w sprawie swojego statusu, a mimo to przepisy odmawiają jej prawa do rozpoczęcia postępowania o jego zmianę. TK uznał tę konstrukcję za nieuzasadnioną i naruszającą godność. Wyrok zapadł 7 marca 2007 r. po rozpatrzeniu wniosku RPO przez pełny skład.

Trybunał stwierdził niezgodność art. 559 w związku z art. 545 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego z art. 30 i art. 31 Konstytucji w części pozbawiającej osobę ubezwłasnowolnioną możliwości wystąpienia o uchylenie albo zmianę ubezwłasnowolnienia.

TK wskazał na niespójność ograniczenia: prawo dopuszcza samodzielne wykonanie trudniejszej czynności procesowej, jaką jest zaskarżenie, lecz wyklucza prostszą inicjatywę wszczęcia sprawy. Status zainteresowanej osoby pozostaje przy tym taki sam, podobnie jak może nie zmieniać się jej rzeczywiste rozeznanie. W ocenie Trybunału bierne uzależnienie od cudzych działań nie jest koniecznym ograniczeniem wolności.

Trybunał przywołał badania Ministerstwa Sprawiedliwości oraz warszawskiej Kliniki Prawa współpracującej z Polskim Stowarzyszeniem na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, wskazujące na częste nieprawidłowości sądowej praktyki. Podkreślił, że po publikacji sentencji sądy powinny uwzględniać wyrok przy rozpatrywaniu wniosków osób ubezwłasnowolnionych.

Przewodniczącym był prezes TK Jerzy Stępień, a sprawozdawcą Wojciech Hermeliński.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/3491-uchylenie-ubezwlasnowolnienia. Data dodania i pozyskania: 2007-03-07. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „4 listopada 2006 roku – Nominacje w Pałacu Prezydenckim” (2006-11-04). Fot. Jan Bogacz. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6439-4-listopada-2006-roku-nominacje-w-palacu-prezydenckim.