Wyrok – Samodzielne żądanie uchylenia ubezwłasnowolnienia (K 28/05)

Osoba ubezwłasnowolniona nie może być pozbawiona możliwości samodzielnego wystąpienia o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia — taki zakres przepisów zakwestionował TK w wyroku z 7 marca 2007 r. Postępowanie wszczął wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, rozpatrzony przez pełny skład Trybunału.

Przedmiotem kontroli był art. 559 w związku z art. 545 § 1 i 2 Kodeksu postępowania cywilnego. TK stwierdził niezgodność z art. 30 oraz art. 31 Konstytucji w zakresie, w którym przepisy nie przyznają zainteresowanej osobie prawa do złożenia wniosku wszczynającego takie postępowanie. Rozstrzygnięcie dotyczy więc możliwości zainicjowania sądowej zmiany jej statusu.

RPO wskazywał, że nawet po ustąpieniu faktycznych przyczyn ubezwłasnowolnienia jednostka pozostaje związana prawomocnym orzeczeniem. Nie mogąc sama wszcząć postępowania, jest zdana na inicjatywę innych osób i podmiotów. Rzecznik powiązał ten problem z konstytucyjną ochroną godności i wolności decydowania o sobie.

Rozprawę prowadził Jerzy Stępień, a sprawę referował Wojciech Hermeliński. W postępowaniu uczestniczyli wnioskodawca oraz Sejm i Prokurator Generalny.

Sentencja

Sygn. akt K 28/05

W Y R O K
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Warszawa, dnia 7 marca 2007 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Jerzy Stępień – przewodniczący 
Jerzy Ciemniewski
Zbigniew Cieślak
Maria Gintowt-Jankowicz
Marian Grzybowski
Wojciech Hermeliński – sprawozdawca
Adam Jamróz
Marek Kotlinowski
Teresa Liszcz
Ewa Łętowska
Marek Mazurkiewicz
Janusz Niemcewicz
Mirosław Wyrzykowski,

protokolant: Grażyna Szałygo,

po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 7 marca 2007 r., wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności:

art. 559 w związku z art. 545 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie, w jakim wyłącza osobę ubezwłasnowolnioną z kręgu podmiotów uprawnionych do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia, z art. 30 i art. 31 Konstytucji,

o r z e k a:

Art. 559 w związku z art. 545 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) w zakresie, w jakim nie przyznaje osobie ubezwłasnowolnionej uprawnienia do zgłoszenia wniosku o wszczęcie postępowania o uchylenie lub zmianę ubezwłasnowolnienia, jest niezgodny z art. 30 i art. 31 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

	Jerzy Stępień
Jerzy Ciemniewski		Zbigniew Cieślak
Maria Gintowt-Jankowicz		Marian Grzybowski
Wojciech Hermeliński		Adam Jamróz
Marek Kotlinowski		Teresa Liszcz
Ewa Łętowska		Marek Mazurkiewicz
Janusz Niemcewicz		Mirosław Wyrzykowski

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/5104-uchylenie-ubezwlasnowolnienia oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/3492-uchylenie-ubezwlasnowolnienia. Data dodania i pozyskania: 2007-03-07. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „4 listopada 2006 roku – Nominacje w Pałacu Prezydenckim” (2006-11-04). Fot. Jan Bogacz. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6439-4-listopada-2006-roku-nominacje-w-palacu-prezydenckim.