Zapowiedź – EU ETS i kompetencje państwa do wyboru źródeł energii (K 10/24)

TK opublikował zapowiedź sprawy K 10/24 z wniosku grupy posłów. Dotyczy ona zakresu unijnych kompetencji w ochronie środowiska i klimatu, obowiązkowego uczestnictwa przedsiębiorców w systemie handlu uprawnieniami do emisji oraz zasad podejmowania decyzji wpływających na strukturę zaopatrzenia Polski w energię.

Pierwsza część wniosku obejmuje art. 191 ust. 1 w związku z art. 192 Traktatu o funkcjonowaniu UE i dyrektywą 2003/87/WE ustanawiającą system EU ETS. Wnioskodawcy kwestionują normy, które ich zdaniem pozwalają instytucjom Unii kształtować zobowiązania państwa w sposób sprzeczny z jego konstytucyjnymi celami i zadaniami. Odwołują się do dobra wspólnego, demokratycznego państwa prawnego, ochrony bezpieczeństwa i środowiska oraz granic przekazania kompetencji.

Posłowie przyznają, że część kompetencji środowiskowych przekazano UE, ale uważają, iż przy kompetencjach dzielonych państwo zachowuje możliwość decydowania o kluczowych rozwiązaniach. Twierdzą, że narzucenie jednego mechanizmu realizacji celów klimatycznych może ograniczać zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego i dostępu obywateli do energii na równych zasadach.

Osobny zarzut dotyczy wolności działalności gospodarczej podmiotów energetycznych i energochłonnych zobowiązanych do udziału w EU ETS. Wnioskodawcy utrzymują, że ochronę środowiska można realizować innymi metodami, a badany obowiązek nie spełnia konstytucyjnych wymogów dopuszczalnego ograniczenia tej wolności. Powołują art. 22 w związku z art. 20 i art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Druga część wniosku dotyczy art. 192 ust. 1 w związku z ust. 2 lit. c TFUE i rozumienia wymogu jednomyślności Rady. Posłowie kwestionują ograniczanie go do środków, których bezpośrednio zamierzonym skutkiem jest istotny wpływ na wybór źródeł energii, z pominięciem innych środków wywierających taki wpływ. Ich zdaniem przyjmowanie tych rozwiązań bez zgody Polski wykracza poza przyznane kompetencje.

Zarzuty tej części oparto na art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i art. 90 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 Konstytucji. Zapowiedź przedstawia argumenty grupy posłów; nie stwierdza wyłączenia Polski z systemu EU ETS ani rozstrzygnięcia zasadności tych zarzutów.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/ksztaltowanie-przez-unie-europejska-i-jej-organy-kompetencji-do-wyboru-przez-panstwo-czlonkowskie-zrodla-energii-i-ogolnej-struktury-zaopatrzenia-rzeczypospolitej-polskiej-w-energie. Data dodania i pozyskania: 2025-05-20. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.