Wyrok – Ustawowe zasady ustalania granic gmin i powiatów (K 37/06)

Ustawowe mechanizmy zmiany granic samorządów przeszły kontrolę TK w zakresie rozstrzygniętym merytorycznie 8 kwietnia 2009 r. Wnioski przedstawiły rady gmin Sicienko, Osielsko i Boguchwała oraz rady powiatów rzeszowskiego i bydgoskiego. Postępowanie obejmowało także akty wykonawcze dotyczące procedury i konkretnych zmian terytorialnych.

Za zgodne z art. 163 oraz art. 165 ust. 2 Konstytucji TK uznał art. 4 ust. 1–3, art. 4a i art. 4b ustawy o samorządzie gminnym. Taką samą ocenę otrzymały art. 3 ust. 1–3, art. 3a i art. 3b ustawy o samorządzie powiatowym. Obie grupy przepisów Trybunał uznał ponadto za zgodne z Europejską Kartą Samorządu Lokalnego w zakresie jej art. 3 i art. 11.

Resztę postępowania umorzono z powodu niedopuszczalności orzekania. Dotyczyło to zarzutów wobec rozporządzeń Rady Ministrów z 9 sierpnia 2001 r., wskazanych przepisów rozporządzenia z 26 lipca 2005 r., a także pozostałych wzorców kontroli ustaw: preambuły i art. 165 ust. 1 Konstytucji. Wnioski dotyczące aktów wykonawczych odwoływały się również do innych zasad konstytucyjnych i przepisów ustaw samorządowych.

Rozprawie przewodniczył Janusz Niemcewicz, a sprawozdawcą był Bohdan Zdziennicki. Uczestniczyli w niej wnioskodawcy oraz przedstawiciele Sejmu, Rady Ministrów i Prokuratora Generalnego.

Sentencja

Sygn. akt K 37/06

W Y R O K
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 8 kwietnia 2009 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Janusz Niemcewicz – przewodniczący
Stanisław Biernat
Zbigniew Cieślak
Mirosław Granat
Marian Grzybowski
Wojciech Hermeliński
Adam Jamróz
Marek Kotlinowski
Marek Mazurkiewicz
Andrzej Rzepliński
Bohdan Zdziennicki – sprawozdawca,

protokolant: Krzysztof Zalecki,

po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawców oraz Sejmu, Rady Ministrów i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r.:

1) wniosków Rady Gminy Sicienko oraz Rady Gminy Osielsko o zbadanie zgodności:
a) art. 4 ust. 1-3, art. 4a i art. 4b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.) oraz art. 3 ust. 1-3, art. 3a i art. 3b ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592, ze zm.) z art. 163 i art. 165 Konstytucji, art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607, ze zm.) oraz preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości,
b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 sierpnia 2001 r. w sprawie trybu postępowania przy składaniu wniosków dotyczących tworzenia, łączenia, dzielenia, znoszenia i ustalania granic powiatów oraz ustalania i zmiany nazw powiatów i siedzib ich władz oraz dokumentów wymaganych w tych sprawach (Dz. U. Nr 86, poz. 944, ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 sierpnia 2001 r. w sprawie trybu postępowania przy składaniu wniosków dotyczących tworzenia, łączenia, dzielenia, znoszenia i ustalania granic gmin, nadawania gminie lub miejscowości statusu miasta, ustalania i zmiany nazw gmin i siedzib ich władz oraz dokumentów wymaganych w tych sprawach (Dz. U. Nr 86, poz. 943, ze zm.) z art. 2, art. 7, art. 15, art. 16, art. 31 ust. 3, art. 92, art. 163 i art. 165 Konstytucji, art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego oraz preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości,

2) wniosku Rady Powiatu Rzeszowskiego o zbadanie zgodności:
a) art. 4 ust. 1-3, art. 4a i art. 4b ustawy z 8 marca 1990 r. oraz art. 3 ust. 1-3, art. 3a i art. 3b ustawy z 5 czerwca 1998 r. z art. 163 i art. 165 Konstytucji, art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego oraz preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości,
b) rozporządzeń powołanych w punkcie 1 lit. b z art. 2, art. 7, art. 15, art. 16, art. 31 ust. 3, art. 92, art. 163 i art. 165 Konstytucji, art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego oraz preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości,
c) § 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 2005 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz nadania miejscowościom statusu miasta (Dz. U. Nr 141, poz. 1185, ze zm.) z:
– art. 2, art. 7, art. 15, art. 16 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji,
– preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości,
– art. 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego i w konsekwencji także z art. 9 i art. 91 ust. 2 w związku z art. 241 Konstytucji, 
– art. 4, art. 4a i art. 4b ustawy z 8 marca 1990 r. oraz art. 3, art. 3a i art. 3b ustawy z 5 czerwca 1998 r.,

3) wniosku Rady Gminy Boguchwała o zbadanie zgodności:
a) art. 4 ust. 1-3, art. 4a i art. 4b ustawy z 8 marca 1990 r. oraz art. 3 ust. 1-3, art. 3a i art. 3b ustawy z 5 czerwca 1998 r. z art. 163 i art. 165 Konstytucji, art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego oraz preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości,
b) rozporządzeń powołanych w punkcie 1 lit. b z art. 2, art. 7, art. 15, art. 16, art. 31 ust. 3, art. 92, art. 163 i art. 165 Konstytucji, art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego oraz preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości,
c) § 3b rozporządzenia powołanego w punkcie 2 lit. c z:
– art. 2, art. 7, art. 15, art. 16 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 92 ust. 2 Konstytucji, 
– preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości, 
– art. 3 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego i w konsekwencji także z art. 9 i art. 91 ust. 2 w związku z art. 241 Konstytucji, 
– art. 4, art. 4a i art. 4b ustawy z 8 marca 1990 r. oraz art. 3, art. 3a i art. 3b ustawy z 5 czerwca 1998 r.,

4) wniosku Rady Powiatu Bydgoskiego o zbadanie zgodności:
a) art. 4 ust. 1-3, art. 4a i art. 4b ustawy z 8 marca 1990 r. oraz art. 3 ust. 1-3, art. 3a i art. 3b ustawy z 5 czerwca 1998 r. z art. 163 i art. 165 Konstytucji, art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego oraz preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości,
b) rozporządzeń powołanych w punkcie 1 lit. b z art. 2, art. 7, art. 16, art. 92, art. 163 i art. 165 Konstytucji, art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego oraz preambułą Konstytucji w zakresie, w jakim odnosi się ona do zasady współdziałania władz i dialogu społecznego oraz zasady pomocniczości,

o r z e k a:

1. Art. 4 ust. 1-3, art. 4a i art. 4b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 214, poz. 1806, z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i Nr 162, poz. 1568, z 2004 r. Nr 102, poz. 1055 i Nr 116, poz. 1203, z 2005 r. Nr 172, poz. 1441 i Nr 175, poz. 1457, z 2006 r. Nr 17, poz. 128 i Nr 181, poz. 1337, z 2007 r. Nr 48, poz. 327, Nr 138, poz. 974 i Nr 173, poz. 1218, z 2008 r. Nr 180, poz. 1111 i Nr 223, poz. 1458 oraz z 2009 r. Nr 52, poz. 420) są zgodne:

a) z art. 163 i art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

b) z art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, sporządzonej w Strasburgu dnia 15 października 1985 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 oraz z 2006 r. Nr 154, poz. 1107).

2. Art. 3 ust. 1-3, art. 3a i art. 3b ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592, z 2002 r. Nr 23, poz. 220, Nr 62, poz. 558, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1688 i Nr 214, poz. 1806, z 2003 r. Nr 162, poz. 1568, z 2004 r. Nr 102, poz. 1055, z 2007 r. Nr 173, poz. 1218 oraz z 2008 r. Nr 180, poz. 1111 i Nr 223, poz. 1458) są zgodne:

a) z art. 163 i art. 165 ust. 2 Konstytucji,

b) z art. 3 i art. 11 Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego.

Ponadto p o s t a n a w i a:

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 oraz z 2005 r. Nr 169, poz. 1417) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.

	Janusz Niemcewicz
Stanisław Biernat		Zbigniew Cieślak
Mirosław Granat		Marian Grzybowski
Wojciech Hermeliński		Adam Jamróz
Marek Kotlinowski		Marek Mazurkiewicz
Andrzej Rzepliński		Bohdan Zdziennicki

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/4902-granice-gmin-i-powiatow. Data dodania i pozyskania: 2009-04-08. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „4 listopada 2006 roku – Nominacje w Pałacu Prezydenckim” (2006-11-04). Fot. Jan Bogacz. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6439-4-listopada-2006-roku-nominacje-w-palacu-prezydenckim.