Wyrok – Pominięta podstawa nabycia gruntu a prawo do zwrotu (SK 9/08)
Brak możliwości ubiegania się o zwrot nieruchomości ze względu na pominiętą ustawową podstawę jej przejęcia narusza konstytucyjną ochronę majątkową. TK orzekł tak 19 maja 2011 r. po rozpoznaniu skargi konstytucyjnej Wiesława Polaka. Spór dotyczył gruntu nabytego przez Skarb Państwa na podstawie umowy zawartej podczas postępowania wywłaszczeniowego.
W skardze zakwestionowano art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. TK uznał go za niekonstytucyjny w części pomijającej art. 47 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 12 marca 1958 r. jako podstawę przejęcia, do której odpowiednio stosuje się przepisy o zwrocie zawarte w rozdziale 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdził naruszenie art. 64 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 powiązanego z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Skarżący podważył również art. 233 w powiązaniu z art. 242, odnoszące nowe przepisy do wszczętej wcześniej sprawy o zwrot. Ten zakres kontroli TK umorzył jako zbędny. Pozostałe zarzuty, dotyczące dodatkowo powołanych wzorców z art. 2 i art. 32 ust. 2 Konstytucji, objęło umorzenie z powodu niedopuszczalności orzekania. Przewodniczącym składu był Zbigniew Cieślak; sprawozdawcą był Adam Jamróz.
Sentencja
Sygn. akt SK 9/08
W Y R O K
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Warszawa, dnia 19 maja 2011 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Zbigniew Cieślak – przewodniczący
Mirosław Granat
Wojciech Hermeliński
Adam Jamróz – sprawozdawca
Marek Kotlinowski,
protokolant: Grażyna Szałygo,
po rozpoznaniu, z udziałem Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 19 maja 2011 r., skargi konstytucyjnej Wiesława Polaka o zbadanie zgodności:
1) art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) w zakresie, w jakim wyklucza odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III wskazanej ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości nabytych przez Skarb Państwa na podstawie umowy w toku postępowania wywłaszczeniowego wszczętego – w związku ze wzniesieniem na gruncie przez byłe władze okupacyjne w okresie wojny 1939-1945 r. budowli, których wartość przekroczyła pozostałą wartość nieruchomości – na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, ze zm.), z art. 2, art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji,
2) art. 233 w związku z art. 242 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zakresie, w jakim przewiduje bezpośrednie działanie tej ustawy do toczącego się postępowania o zwrot nieruchomości – wszczętego w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.) w oparciu o przewidzianą w art. 69 ust. 1 tej ustawy przesłankę zwrotu nieruchomości, które nabyte zostały w toku postępowania wywłaszczeniowego wszczętego na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji,
o r z e k a:
Art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, Nr 106, poz. 675, Nr 143, poz. 963, Nr 155, poz. 1043, Nr 197, poz. 1307 i Nr 200, poz. 1323 oraz z 2011 r. Nr 64, poz. 341) w zakresie, w jakim pomija art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79) jako podstawę nabycia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, do której stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 6 działu III ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 oraz z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto p o s t a n a w i a:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375 oraz z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307) umorzyć postępowanie:
a) w zakresie badania zgodności art. 233 w związku z art. 242 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) ze względu na zbędność wydania wyroku,
b) w pozostałym zakresie ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku.
| Zbigniew Cieślak | ||
| Mirosław Granat | Wojciech Hermeliński | |
| Adam Jamróz | Marek Kotlinowski |
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/4755-zwrot-wywlaszczonych-nieruchomosci. Data dodania i pozyskania: 2011-05-19. Dostosowano formatowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.