Wyrok – Ochrona członków spółdzielni przy dziedziczeniu i przekształceniach (K 25/12)

W sprawie z wniosku grupy posłów TK zakwestionował część rozwiązań dotyczących przekształcania spółdzielni pracy w spółki. Wyrok z 16 czerwca 2015 r. objął również przepisy o dziedziczeniu udziałów i reprezentacji na walnym zgromadzeniu. W tych dwóch obszarach Trybunał nie stwierdził naruszenia przyjętych wzorców konstytucyjnych.

Art. 16a Prawa spółdzielczego uznał za zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 58 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1, obydwoma w powiązaniu z art. 31 ust. 3. Z kolei art. 36 § 5 i 6 przeszedł kontrolę według art. 32 ust. 1 i art. 58 ust. 1 Konstytucji. Niekonstytucyjne okazało się zawiadamianie przez ogłoszenie, przewidziane w art. 203n § 3: w tym zakresie stwierdzono naruszenie art. 2 i art. 58 ust. 1. Art. 203o § 2 pkt 2 narusza art. 64 ust. 2 Konstytucji, natomiast wobec art. 21 ust. 2 TK orzekł brak niezgodności.

Drugie zdanie art. 203u § 1 uznano za zgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Ten sam wzorzec zastosowano do art. 203u § 4 i 5 oraz art. 203w § 4. Przepisy te są niekonstytucyjne o tyle, o ile pomijają żądanie ponownego oszacowania wpisowego i wpłaconych udziałów oraz powództwo o ustalenie ich wartości; w pozostałej części oceniono je jako zgodne z Konstytucją. Art. 203u § 3 został uznany za zgodny z art. 2, a wobec art. 77 ust. 2 stwierdzono brak niezgodności.

Postępowanie poza rozstrzygniętymi kwestiami umorzono. Wniosek obejmował również zbiorczy zarzut wobec art. 203f–203x, oparty na art. 24, art. 65 ust. 5, art. 20 i art. 32 Konstytucji. Rozprawie przewodniczył Mirosław Granat, a sprawozdawcą była Maria Gintowt-Jankowicz. Orzekali także Wojciech Hermeliński, Marek Kotlinowski i Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz.

Sentencja

Sygn. akt K 25/12

WYROK
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

 Warszawa, dnia 16 czerwca 2015 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Mirosław Granat – przewodniczący
Maria Gintowt-Jankowicz – sprawozdawca
Wojciech Hermeliński
Marek Kotlinowski
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz,

po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r., wniosku grupy posłów o zbadanie zgodności:

1) art. 16a ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji,

2) art. 36 § 5 i 6 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 32 ust. 1 oraz art. 58 ust. 1 Konstytucji,

3) art. 203f – art. 203x ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 24, art. 65 ust. 5, art. 20 oraz art. 32 Konstytucji,

4) art. 203n § 3 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 2 oraz art. 58 ust. 1 Konstytucji,

5) art. 203o § 2 pkt 2 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 64 ust. 2 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji,

6) art. 203u § 1 w związku z art. 203u § 4 i 5 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 64 ust. 2 Konstytucji,

7) art. 203u § 3 ustawy powołanej w punkcie 1 z art. 2 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji,

o r z e k a:

1. Art. 16a ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1443 oraz z 2015 r. poz. 201) jest zgodny z art. 2, art. 21 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1, art. 58 ust. 1 i art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Art. 36 § 5 i 6 ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 32 ust. 1 i art. 58 ust. 1 Konstytucji.

3. Art. 203n § 3 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim dotyczy zawiadamiania przez ogłoszenie, jest niezgodny z art. 2 i art. 58 ust. 1 Konstytucji.           

4. Art. 203o § 2 pkt 2 ustawy powołanej w punkcie 1 jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 21 ust. 2 Konstytucji.

5. Art. 203u § 1 zdanie drugie ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji.

6. Art. 203u § 4 i 5 oraz art. 203w § 4 ustawy powołanej w punkcie 1:

a) w zakresie, w jakim nie przewidują możliwości żądania ponownej wyceny wpisowego i wpłaconych udziałów członkowskich oraz wniesienia powództwa o ustalenie wartości wpisowego i wpłaconych udziałów członkowskich, są niezgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji,

b) w pozostałym zakresie, są zgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji.

7. Art. 203u § 3 ustawy powołanej w punkcie 1 jest zgodny z art. 2 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 77 ust. 2 Konstytucji.

Ponadto p o s t a n a w i a:

na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.

Mirosław Granat
Maria Gintowt-Jankowicz
Wojciech Hermeliński
Marek Kotlinowski
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/8229-zasady-dziedziczenia-udzialow-po-czlonku-spoldzielni oraz https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/8127-zasady-dziedziczenia-udzialow-po-czlonku-spoldzielni. Data dodania i pozyskania: 2015-06-16. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.