Wyrok – Obrońca i akta na etapie wyjaśniania wykroczenia (K 19/11)
Brak gwarancji pomocy obrońcy oraz wglądu do akt podczas czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia TK uznał za niekonstytucyjny 3 czerwca 2014 r. Rozpoznał połączone wnioski Rzecznika Praw Obywatelskich. Dotyczyły osób, wobec których istnieją już dostateczne podstawy do skierowania wniosku o ukaranie.
Pierwsze rozstrzygnięcie odnosiło się do art. 4 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. TK zakwestionował pominięcie w nim uprawnienia takiej osoby do korzystania z obrońcy podczas czynności określonych w art. 54 § 1. W drugim punkcie uznał za wadliwy art. 38 § 1 tego kodeksu, ponieważ nie zapewnia dostępu do akt na tym samym etapie. Oba pominięcia naruszają art. 2 oraz art. 42 ust. 2 powiązany z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Badanie pozostałych wzorców zakończyło się umorzeniem. Rzecznik wskazywał również art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 3 lit. c i b Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Rozprawie przewodniczył Zbigniew Cieślak, sprawozdawcą był Stanisław Rymar, a ponadto orzekali Marek Kotlinowski, Małgorzata Pyziak-Szafnicka i Andrzej Rzepliński.
Sentencja
Sygn. akt K 19/11
WYROK
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Warszawa, dnia 3 czerwca 2014 r.
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Zbigniew Cieślak – przewodniczący
Marek Kotlinowski
Małgorzata Pyziak-Szafnicka
Stanisław Rymar – sprawozdawca
Andrzej Rzepliński,
po rozpoznaniu, z udziałem wnioskodawcy oraz Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 3 czerwca 2014 r., połączonych wniosków Rzecznika Praw Obywatelskich o zbadanie zgodności:
1) art. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848, ze zm.) w zakresie, w jakim pomija prawo do korzystania z obrońcy na etapie prowadzenia czynności wyjaśniających przez osoby, co do których istnieją uzasadnione podstawy do sporządzenia przeciwko nim wniosku o ukaranie, z art. 2 i art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 6 ust. 3 lit. c Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.),
2) art. 38 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje możliwości odpowiedniego stosowania w postępowaniach w sprawach o wykroczenia na etapie prowadzenia czynności wyjaśniających art. 156 § 5 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.), z art. 2 i art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 6 ust. 3 lit. b Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności,
orzeka:
1. Art. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r. poz. 395, ze zm.) w zakresie, w jakim pomija prawo osoby, wobec której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, do korzystania z obrońcy na etapie czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 54 § 1 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 i art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Art. 38 § 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje na etapie czynności wyjaśniających, o których mowa w art. 54 § 1 tej ustawy, prawa dostępu do akt dla osoby, wobec której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, jest niezgodny z art. 2 i art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Ponadto postanawia:
na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.
Zbigniew Cieślak
Marek Kotlinowski
Małgorzata Pyziak-Szafnicka
Stanisław Rymar
Andrzej Rzepliński
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/6886-postepowanie-przygotowawcze-prawo-do-korzystania-z-obroncy-zasady-udostepniania-akt. Data dodania i pozyskania: 2014-06-03. Dostosowano formatowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.