Wyrok – Dawne ograniczenia dostępu do dokumentów IPN (P 37/09)

Przepisy ograniczające udostępnianie akt IPN i prawa procesowe zainteresowanych zostały uznane przez TK za niekonstytucyjne 20 października 2010 r. Wyrok dotyczy brzmienia ustawy obowiązującego do 26 maja 2010 r. Zapadł po łącznym rozpoznaniu pytań prawnych NSA oraz WSA w Warszawie.

W pierwszym punkcie TK zakwestionował art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o IPN jako sprzeczny z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 47 i art. 51 ust. 3 i 4 w powiązaniu z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Drugi punkt objął art. 31 ust. 2 zdanie drugie i art. 32 ust. 2 ustawy: uznano je za niezgodne z art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

W trzecim punkcie stwierdzono naruszenie art. 45 ust. 1 w powiązaniu z art. 31 ust. 3 przez art. 32 ust. 4 i 5 ustawy. W czwartym TK uznał art. 32 ust. 6 za sprzeczny z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 31 ust. 3. Ostatni punkt dotyczył art. 32 ust. 8: przepis narusza art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w powiązaniu z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

W rozprawie uczestniczyli Sejm i Prokurator Generalny. Przewodniczącym składu był Bohdan Zdziennicki, a sprawozdawcą Marek Mazurkiewicz. Teresa Liszcz zgłosiła zdanie odrębne obejmujące cały wyrok.

Sentencja

Sygn. akt P 37/09
 

W Y R O K
w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Warszawa, dnia 20 października 2010 r.

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Bohdan Zdziennicki – przewodniczący
Stanisław Biernat
Maria Gintowt-Jankowicz
Mirosław Granat
Adam Jamróz
Marek Kotlinowski
Teresa Liszcz
Ewa Łętowska
Marek Mazurkiewicz – sprawozdawca 
Andrzej Rzepliński
Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz 
Mirosław Wyrzykowski,

protokolant: Krzysztof Zalecki,

po rozpoznaniu, z udziałem Sejmu oraz Prokuratora Generalnego, na rozprawie w dniu 20 października 2010 r., połączonych pytań prawnych:

1) Naczelnego Sądu Administracyjnego, czy:

a)  art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424, ze zm.) jest zgodny z art. 2, art. 47, art. 51 ust. 3 i 4 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

b)  art. 31 ust. 2 zdanie drugie ustawy powołanej w punkcie 1 lit. a jest zgodny z art. 2, art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

c)  art. 32 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 lit. a jest zgodny z art. 2, art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

d) art. 32 ust. 4 ustawy powołanej w punkcie 1 lit. a jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

e)  art. 32 ust. 5 ustawy powołanej w punkcie 1 lit. a jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

f)  art. 32 ust. 6 ustawy powołanej w punkcie 1 lit. a jest zgodny z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

g)  art. 32 ust. 8 ustawy powołanej w punkcie 1 lit. a jest zgodny z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji,

2)  Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, czy art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy powołanej w punkcie 1 lit. a w zakresie, w jakim odmawia on zainteresowanym udostępnienia dotyczących ich dokumentów, jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 51 ust. 3 Konstytucji,

o r z e k a:

1. Art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu(Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424, Nr 64, poz. 432, Nr 83, poz. 561, Nr 85, poz. 571 i Nr 140, poz. 983, z 2009 r. Nr 178, poz. 1375 oraz z 2010 r. Nr 79, poz. 522 i Nr 94, poz. 602), w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 maja 2010 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. Nr 79, poz. 522), jest niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 47 oraz art. 51 ust. 3 i 4 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Art. 31 ust. 2 zdanie drugie oraz art. 32 ust. 2 ustawy z 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, są niezgodne z art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

3. Art. 32 ust. 4 i 5 ustawy z 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

4. Art. 32 ust. 6 ustawy z 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, jest niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

5. Art. 32 ust. 8 ustawy z 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.                            

	Bohdan Zdziennicki
Stanisław Biernat		Maria Gintowt-Jankowicz
Mirosław Granat		Adam Jamróz
Marek Kotlinowski		Teresa Liszcz (zdanie odrębne do całego wyroku)
Ewa Łętowska		Marek Mazurkiewicz
Andrzej Rzepliński		Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz
	Mirosław Wyrzykowski

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/wyroki/art/4857-zasady-udostepniania-dokumentow-przez-instytut-pamieci-narodowej. Data dodania i pozyskania: 2010-10-20. Dostosowano formatowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.