Kongres „Prawnicy dla praworządności” zakończył się podpisaniem deklaracji współpracy

30 maja 2025 r. w TK odbył się Międzynarodowy Kongres „Prawnicy dla praworządności”. Zorganizowali go Prezes TK Bogdan Święczkowski, Instytut Ordo Iuris, Niezależne Stowarzyszenie Prokuratorów „Ad Vocem” oraz stowarzyszenia „Prawnicy dla Polski” i „Sędziowie RP”. Patronat objęli Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego i Krajowa Rada Sądownictwa. Według relacji TK w obradach uczestniczyło kilkaset osób. Relację, deklarację współpracy i galerię Trybunał opublikował 2 czerwca.

Dostępne nagranie Radia Maryja trwa około dwóch godzin i trzynastu minut. Rozpoczyna się w trakcie otwarcia kongresu i obejmuje wystąpienia do zapowiedzi pierwszej przerwy; nie zawiera późniejszych paneli. Uczestnicy przedstawiają w nim przede wszystkim krytyczne wobec władz wykonawczych oceny sporów o TK, prokuraturę i sądownictwo, a także własne propozycje ustrojowe.

Święczkowski mówi o ochronie praw obywatelskich jako zadaniu TK. Zarzuca władzom ignorowanie orzeczeń, ograniczanie finansowania i podważanie statusu organów sądowniczych. Wskazuje na skutki niepublikowania wyroków m.in. dla emerytów oraz na spór wokół sędziów powołanych z udziałem obecnej KRS. Apeluje o dialog i współpracę różnych środowisk. Stanisław Zdun odczytuje list przewodniczącej KRS Dagmary Pawełczyk-Woickiej, która broni zasady legalizmu, nadrzędności Konstytucji i pewności prawa. Autorka sprzeciwia się zastępowaniu ustaw opiniami prawnymi lub wybiórczym powoływaniem orzecznictwa europejskiego.

Dariusz Barski przedstawia swoją ocenę odsunięcia go od kierowania Prokuraturą Krajową w styczniu 2024 r. Kwestionuje podstawę tej decyzji, powołuje korzystne dla swojego stanowiska rozstrzygnięcia SN i TK oraz opisuje zmiany kadrowe i organizacyjne w prokuraturze. Krytykuje także zawieszenie Michała Ostrowskiego i sposób oceny wcześniejszych postępowań. Formułowane przez niego zarzuty bezprawności i upolitycznienia są stanowiskiem prelegenta w trwającym sporze.

Łukasz Bernaciński z Ordo Iuris przedstawia historyczne źródła idei państwa prawnego. Za jej zasadniczy cel uznaje ochronę obywateli przed arbitralnością władzy. Wymienia znaczenie legalnego zdobycia i wykonywania władzy, właściwej publikacji prawa, hierarchii jego źródeł, kontroli aktów prawnych, ochrony praw człowieka i pluralizmu. Zachęca do oceny instytucji przez skutki ich działania dla obywateli.

Łukasz Piebiak proponuje zmiany organizacji wymiaru sprawiedliwości: uproszczenie struktury sądów powszechnych do dwóch szczebli, profesjonalne zarządzanie, oddzielenie nadzoru administracyjnego od ministra sprawiedliwości, większą specjalizację oraz usprawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Uzasadnia je potrzebą szybszego rozpoznawania spraw i bezpieczeństwa obywateli. Zygmunt Drożdżejko skupia się na niezawisłości sędziowskiej, wskazując, że według niego zagrożenie stanowią również naciski wewnątrz środowiska sędziów, bojkot procedur awansowych, zmiany obsady funkcji i przydziału spraw.

Mariusz Muszyński omawia bezpośrednie stosowanie ratyfikowanych umów międzynarodowych w związku z art. 91 Konstytucji. Rozróżnia samowykonalność postanowień traktatu i możliwość ich zastosowania przez sąd krajowy. Przedstawia własną wykładnię przeszkód wynikających z treści umowy, wyłączności regulacji ustawowej i dostępnych procedur. Krytycznie ocenia bezpośrednie stosowanie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka przez sądy polskie, zwłaszcza jej art. 6. Jest to pogląd prelegenta, a wystąpienie nie jest orzeczeniem ustalającym zakres obowiązywania Konwencji.

István Stumpf mówi o współzależności suwerenności narodowej i rządów prawa. Ostrzega przed używaniem procedur prawnych do wykluczania przeciwników politycznych i krytykuje centralizację decyzji w UE. Bartłomiej Wróblewski rozważa, czy Polska znajduje się w „momencie konstytucyjnym”, uzasadniającym przygotowanie nowej ustawy zasadniczej. Omawia wymagania jej zmiany, potrzebę społecznej akceptacji i porozumienia wykraczającego poza jeden obóz polityczny. Jednocześnie podkreśla obowiązek przestrzegania obecnej Konstytucji do czasu jej prawidłowej zmiany.

Mike Calamus przedstawia krytyczną ocenę estońskiego systemu politycznego i głosowania przez internet oraz wyraża obawy dotyczące uczciwości wyborów. Odnosi je do polskiej drugiej tury, która w chwili kongresu miała się dopiero odbyć. Michał Sopiński rozważa odpowiedzialność prawników i rolę edukacji prawniczej w sytuacji konfliktu między deklarowanymi zasadami a praktyką władz. Zarzuca części środowiska instrumentalne posługiwanie się prawem. Zarzuty wyborczych manipulacji i politycznego wykorzystywania instytucji są ocenami tych mówców, nie ustaleniami przyjętymi w niniejszej relacji.

Piotr Schab krytykuje uchwałę Rady Ministrów z grudnia 2024 r. dotyczącą TK oraz pomijanie postanowień zabezpieczających Trybunału. Przedstawia własną relację z pozbawienia go możliwości pełnienia funkcji prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie i sporu o funkcję rzecznika dyscyplinarnego. Zarzuca władzom polityczną ingerencję w obsadę funkcji i organizację orzekania. Nagranie kończy zapowiedź przerwy oraz późniejszego panelu dyskusyjnego.

Podpisana w Warszawie 30 maja deklaracja zakłada współpracę na rzecz zaufania do wymiaru sprawiedliwości, sprawnych i bezstronnych sądów i prokuratury oraz ochrony praw obywatelskich. Sygnatariusze powołują zasady niezawisłości, etyki zawodowej, legalizmu i hierarchii źródeł prawa. Oceniają działania władzy wykonawczej i ustawodawczej jako zagrożenie dla porządku konstytucyjnego oraz zapowiadają sprzeciw wobec działań, które uznają za bezprawne. Oceny te pochodzą od autorów deklaracji.

Dokument podpisali Bogdan Święczkowski, Marcin Perłowski i Łukasz Bernaciński z Ordo Iuris, Paweł Wilkoszewski z „Ad Vocem”, Łukasz Piebiak z „Prawników dla Polski” oraz Zygmunt Drożdżejko i Adam Jaworski ze stowarzyszenia „Sędziowie RP”. Apelują o współdziałanie różnych zawodów prawniczych i środowiska naukowego.

Źródło nagrania: Radio Maryja. https://www.youtube.com/watch?v=BsXkaEeRK9M

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/miedzynarodowy-kongres-prawnicy-dla-praworzadnosci. Data dodania i pozyskania: 2025-06-03. Opracowanie.

Autorstwo: Trybunał Konstytucyjny. Źródło: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/miedzynarodowy-kongres-prawnicy-dla-praworzadnosci. Data wykonania: 2025-05-30 (EXIF). Publikacja: 2025-06-02. Pozyskano: 2026-10-15. Warunki ponownego wykorzystywania: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść obrazu bez zmian.