Komunikat – Związanie sądu administracyjnego wyrokiem karnym zgodne z prawem do sądu (SK 8/20)

4 lipca 2023 r. TK uznał art. 11 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji w zakresie, w jakim wiąże sądy administracyjne także w sprawach osób innych niż skazany prawomocnym wyrokiem karnym. Sprawa SK 8/20 wynikała ze sporu podatnika o rozliczenie VAT.

Skarżący uważał, że związanie wyrokiem wydanym wobec jego kontrahenta uniemożliwia mu przedstawienie dowodów przemawiających za prawem do odliczenia podatku. Trybunał ocenił to ograniczenie dowodowe według konstytucyjnego testu proporcjonalności.

TK wskazał, że rozwiązanie ma podstawę ustawową i służy unikaniu sprzecznych ustaleń dotyczących popełnienia przestępstwa. Zapobiega też ponownemu prowadzeniu postępowania dowodowego w odniesieniu do tych samych faktów, zapewniając sprawność postępowań.

Za wartości uzasadniające ograniczenie Trybunał uznał pewność prawa i stabilność orzeczeń, powiązane z bezpieczeństwem oraz porządkiem publicznym. Podkreślił przy tym, że związanie należy interpretować wąsko: obejmuje ustalenia wynikające z sentencji prawomocnego wyroku skazującego, a nie jego uzasadnienie lub dowolne inne rozstrzygnięcia.

Zdaniem TK przepis nie zwalnia organu z obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy ani nie odbiera stronie wszelkich możliwości dowodowych. Poza wiążącymi ustaleniami sentencji organ powinien dokonywać samodzielnych ustaleń. Trybunał uznał, że tak określone ograniczenie nie nakłada na jednostkę nieproporcjonalnych ciężarów.

Wyrok zapadł większością głosów, przy zdaniach odrębnych Andrzeja Zielonackiego i Michała Warcińskiego. Pozostałą część postępowania umorzono. Przewodniczył Andrzej Zielonacki, sprawozdawcą był Wojciech Sych; w składzie byli także Piotr Pszczółkowski i Jakub Stelina.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12332-wylaczenie-spod-oceny-w-postepowaniu-sadowoadministracyjnym-ustalen-wynikajacych-z-prawomocnego-wyroku-karnego. Data dodania i pozyskania: 2023-07-05. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.