Komunikat – Zróżnicowanie wynagrodzeń adwokatów z urzędu i z wyboru (SK 66/19)

23 kwietnia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny jednogłośnie uznał za niekonstytucyjny § 4 ust. 1 rozporządzenia z 22 października 2015 r. o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Wyrok SK 66/19 dotyczył ustalania opłaty na poziomie co najmniej połowy stawki maksymalnej, podczas gdy odpowiednia stawka dla pełnomocnika z wyboru była wyższa.

TK stwierdził naruszenie równej ochrony praw majątkowych w związku z zasadami proporcjonalności, równego traktowania i wydawania rozporządzeń na podstawie upoważnienia ustawowego. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono.

Trybunał podkreślił, że adwokaci z urzędu i z wyboru wykonują profesjonalną pomoc prawną oraz podlegają podobnym wymaganiom staranności. Swoboda ustalania stawek nie usprawiedliwia arbitralnego różnicowania wynagrodzenia za pracę spełniającą tę samą funkcję.

W uzasadnieniu uwzględniono szczególną sytuację pełnomocnika z urzędu, który co do zasady nie może swobodnie odmówić prowadzenia sprawy ani otrzymać zaliczki od klienta. Możliwość podwyższenia stawki po spełnieniu dodatkowych przesłanek nie usuwała nierówności, ponieważ u pełnomocnika z wyboru odpowiednie przesłanki pozwalały na podwyższenie już wyższej stawki podstawowej.

TK wskazał również brak ustawowego upoważnienia do zastosowania takiego kryterium różnicowania. W komunikacie wyjaśnił, że wyrok otwiera drogę do wznowienia prawomocnie zakończonych postępowań w zakresie kosztów, jeżeli podstawą rozstrzygnięcia był zakwestionowany przepis.

Według przedstawionego przez TK skutku orzeczenia w tych postępowaniach oraz w sprawach wszczętych przed 2 listopada 2016 r. i niezakończonych w danej instancji zastosowanie miały znaleźć stawki maksymalne z §§ 8–21 rozporządzenia z 2015 r. Rozstrzygnięcie odnosiło się do tej konkretnej regulacji i jej zakresu czasowego.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11059-obnizenie-o-polowe-wynagrodzenia-pelnomocnika-z-urzedu-w-stosunku-do-wynagrodzenia-pelnomocnika-z-wyboru-w-tej-samej-sprawie. Data dodania i pozyskania: 2020-04-24. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.