Komunikat – Zapowiedź kontroli obowiązkowego dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów (SK 22/21)

Trybunał Konstytucyjny zapowiedział na 4 czerwca 2024 r. o godz. 12.00 rozpoznanie sprawy SK 22/21. Skarga dotyczy art. 42 § 3 kodeksu karnego, przewidującego w określonych przypadkach obowiązkowe orzeczenie dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyjątkiem szczególnej sytuacji wskazanej w tym przepisie.

Skarżący został skazany za ponowne prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości, przy wcześniejszych niezatartych skazaniach za prowadzenie w takim stanie i niestosowanie się do sądowego zakazu. Sąd wymierzył karę pozbawienia wolności oraz dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych. Po apelacji zmieniono karę na połączenie pozbawienia i ograniczenia wolności, pozostawiając zakaz w mocy.

W skardze zakwestionowano art. 42 § 3 k.k. w brzmieniu wynikającym z nowelizacji z 2015 r. Zdaniem skarżącego ustawowy obowiązek orzeczenia tak surowego środka ogranicza rolę sądu w indywidualnym wymierzaniu sankcji. Uniemożliwia należyte uwzględnienie okoliczności czynu, stopnia winy i potrzeb zapobiegawczych. Zarzuty wiąże on z prawem do sądu, zasadą podziału władz oraz odrębnością i kompetencjami władzy sądowniczej.

Przepis przewiduje możliwość odstąpienia od dożywotniego zakazu w wyjątkowym wypadku uzasadnionym szczególnymi okolicznościami. Skarżący uważa jednak, że konstrukcja tego wyjątku przerzuca na oskarżonego ciężar wykazania podstaw do łagodniejszego potraktowania, co łączy z zarzutem naruszenia domniemania niewinności. Wzorce kontroli obejmują art. 45 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 3, art. 10 ust. 1, art. 173 i art. 175 ust. 1 Konstytucji.

Skarga przedstawia argumenty przeciwko obowiązkowemu charakterowi środka karnego; zapowiedź nie przesądza rozstrzygnięcia. Składowi ma przewodniczyć Krystyna Pawłowicz, sprawozdawcą jest Justyn Piskorski; orzekają także Zbigniew Jędrzejewski, Michał Warciński i Andrzej Zielonacki.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/12778-dozywotni-zakaz-prowadzenia-pojazdow-mechanicznych. Data dodania i pozyskania: 2024-05-30. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.