Komunikat – Zakres lustracji i gwarancje praw jednostki – zapowiedź rozprawy (K 2/07)
Krąg osób objętych lustracją, dostęp do dokumentów IPN i sankcje za oświadczenia będą przedmiotem kontroli TK w pełnym składzie. Rozprawę nad połączonymi wnioskami grupy posłów i Rzecznika Praw Obywatelskich zapowiedziano na 9 maja 2007 r. o godz. 10.00, 10 maja 2007 r. o godz. 11.00 oraz 11 maja 2007 r. o godz. 10.00.
Kontrola obejmie ustawę z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów, po zmianach z 14 lutego 2007 r., a także powiązane przepisy ustawy o IPN. Posłowie zakwestionowali całość regulacji i liczne przepisy szczegółowe. Powołali między innymi godność, prywatność, równość, proporcjonalność, prawo do sądu oraz wolności słowa, nauki i wykonywania zawodu. Wzorcami są przepisy Konstytucji i europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka, przy odwołaniu do rezolucji Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy dotyczącej rozliczeń z ustrojami komunistycznymi.
Posłowie zarzucają ustawodawcy oparcie regulacji na odpowiedzialności zbiorowej, niejasne określenie współpracy i zbyt szerokie obowiązki lustracyjne, również w instytucjach prywatnych. Kwestionują publikowanie treści oświadczeń lustracyjnych w Internecie bez wcześniejszej weryfikacji, niedostateczną ochronę danych wrażliwych oraz skupienie różnych kompetencji w IPN. Publikowaniu katalogów zarzucają naruszenie godności i domniemania niewinności. Podważają też pozostawianie w katalogach danych osób, których oświadczenia sąd uznał za prawdziwe. Ich zarzuty obejmują też dotkliwość sankcji, ograniczenie kasacji dla osoby lustrowanej, status prokuratorów Biura Lustracyjnego i zbyt krótki czas na przygotowanie procedur.
RPO wskazuje na nieostry zakres pojęcia funkcji publicznych oraz ryzyko wieloletniego oczekiwania na sądową weryfikację informacji. Podważa objęcie obowiązkami szeroko rozumianych dziennikarzy i pracowników nauki, wiążąc sankcje z ograniczeniem swobody wypowiedzi i badań. Zarzuca także zrównanie niezłożenia oświadczenia w terminie z podaniem nieprawdy, nawet gdy opóźnienie jest niezawinione. Domaga się ochrony dostępu do własnych akt, koniecznego do prostowania informacji.
Przewodniczyć rozprawie ma wiceprezes TK Janusz Niemcewicz. Sprawozdawcami będą Zbigniew Cieślak i prezes TK Jerzy Stępień.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/3523-lustracja. Data dodania i pozyskania: 2007-05-08. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „4 listopada 2006 roku – Nominacje w Pałacu Prezydenckim” (2006-11-04). Fot. Jan Bogacz. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6439-4-listopada-2006-roku-nominacje-w-palacu-prezydenckim.