Komunikat – Zakaz wzruszania dawnych decyzji uwłaszczeniowych zgodny z Konstytucją (K 11/18)
10 czerwca 2020 r. Trybunał Konstytucyjny jednogłośnie uznał za zgodne z Konstytucją ograniczenie nadzwyczajnej weryfikacji określonych decyzji o przejęciu nieruchomości rolnych przez Skarb Państwa. Wyrok K 11/18 dotyczył art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa.
Zakres rozstrzygnięcia obejmował decyzje wydane na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy uwłaszczeniowej z 1971 r. wobec właścicieli, którzy przez wskazany okres nie gospodarowali osobiście lub przy pomocy domowników ze względu na stałe zatrudnienie w innym zawodzie. TK badał zakaz stosowania nadzwyczajnych trybów k.p.a. oraz nakaz umorzenia takich postępowań.
Trybunał wskazał na znaczenie pewności prawa i stabilności stosunków własnościowych. W ciągu wielu lat nieruchomości mogły zostać legalnie sprzedane osobom trzecim, oddane w użytkowanie wieczyste, wniesione do spółek lub zamienione. Ponowne otwarcie drogi do podważania decyzji mogłoby naruszać prawa nabyte w zaufaniu do państwa.
TK uwzględnił także to, że zainteresowani mogli korzystać z nadzwyczajnych środków weryfikacji do końca 1991 r. W jego ocenie był to wystarczająco długi okres, a zamknięcie tych trybów służyło utrwaleniu stanu prawnego i bezpieczeństwu obrotu.
W odniesieniu do równości Trybunał uznał wydanie ostatecznej decyzji na podstawie ustawy uwłaszczeniowej za cechę uzasadniającą jednakowe traktowanie objętych nią byłych właścicieli. Odróżnił tę sytuację od przejęć nieruchomości na innych podstawach prawnych i z innych przyczyn.
Przepisy w zakwestionowanym zakresie uznano za zgodne z art. 7, art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji. Rozstrzygnięcie nie stanowiło ogólnej oceny wszystkich powojennych przejęć gospodarstw ani wszystkich ograniczeń wzruszania decyzji administracyjnych.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11132-wznowienie-postepowania-stwierdzenia-niewaznosci-i-uchylenia-lub-zmiany-decyzji-o-przejeciu-przez-skarb-panstwa-nieruchomosci-na-ktorych-wlasciciele-nie-gospodarowali-osobiscie-lub-przy-pomocy-czlonkow-rodziny-pozostajacych-we-wspolnocie. Data dodania: 2020-06-10. Pozyskano: 2026-10-13. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.