Komunikat – Zachowek jako dopuszczalne ograniczenie swobody testowania (P 56/11)

Ochrona najbliższej rodziny uzasadnia ograniczenie swobody rozrządzania majątkiem na wypadek śmierci — uznał TK 25 lipca 2013 r. Trybunał rozpoznał połączone pytania Sądu Okręgowego w Warszawie oraz Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, dotyczące zachowku.

Art. 991 Kodeksu cywilnego został uznany za zgodny z art. 64 ust. 1 oraz art. 47 Konstytucji, w obu przypadkach w powiązaniu z art. 31 ust. 3. W pozostałej części postępowanie umorzono. Sądy kwestionowały ustawowe zagwarantowanie bliskim określonej wartości udziału spadkowego niezależnie od ich majątku i woli spadkodawcy.

TK zaznaczył, że Konstytucja nie nakazuje wprowadzenia zachowku ani nie ustala jego wysokości czy kręgu uprawnionych. Ustawodawca ma wybór sposobu ochrony bliskich, lecz musi szanować prawa własności, dziedziczenia i prywatności. Według Trybunału zachowek realizuje ochronną funkcję prawa spadkowego i zabezpiecza rodzinę przed arbitralnym rozrządzeniem majątkiem.

Oceniając proporcjonalność ograniczenia, TK uwzględnił między innymi możliwość wydziedziczenia, niegodność dziedziczenia i wyłączenie małżonka w ustawowo określonych okolicznościach. Nie uznał przyjętego rozwiązania za nadmierne. Podkreślił zarazem, że konstytucyjność nie oznacza uznania wysokości zachowku i kręgu uprawnionych za jedyny dopuszczalny model.

Rozprawie przewodniczył wiceprezes Stanisław Biernat. Sprawozdawcą był Stanisław Rymar.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/2194-zachowek. Data dodania i pozyskania: 2013-07-25. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.