Komunikat – Warunek wykazania interesu prawnego przy skardze na program ochrony powietrza (SK 23/17)
1 lipca 2021 r. TK uznał za zgodne z Konstytucją takie rozumienie art. 90 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa, które wymaga wykazania bezpośredniego, obiektywnego i realnego naruszenia interesu prawnego przez konkretny przepis programu ochrony powietrza. W sprawie SK 23/17 wzorcami kontroli były art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Wyrok zapadł większością głosów; zdania odrębne zgłosili Krystyna Pawłowicz i Michał Warciński.
TK zbadał treść przepisu ukształtowaną przez utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych. Wskazał, że skarżący musi wykazać związek między aktem prawa miejscowego a własną, indywidualną sytuacją chronioną prawem. Sama ewentualna niezgodność uchwały z prawem nie zastępuje wykazania tego interesu.
Trybunał powiązał konstytucyjne prawo do sądu z rozpoznaniem konkretnej sprawy jednostki. Ocenił, że żądanie skarżącej prowadziłoby do przyznania prawa ingerowania w postępowanie między organami administracji bez spełnienia przesłanki własnego interesu prawnego. Uznał, że taki zakres uprawnienia nie wynika z powołanych gwarancji konstytucyjnych.
W komunikacie podkreślono specyfikę programu ochrony powietrza, przygotowywanego przez zarząd województwa i przyjmowanego przez sejmik, z zadaniami kierowanymi do organów administracji. Według TK związek programu z sytuacją skarżącej pozostawał pośredni, ponieważ nie była ona jego adresatką. Trybunał nie oceniał tym wyrokiem jakości powietrza ani skuteczności konkretnego programu.
Jednocześnie TK zwrócił uwagę na słabość praktycznych gwarancji udziału społeczeństwa w przygotowaniu programów. Omówił ustawowy obowiązek umożliwienia takiego udziału, brak szczegółowej procedury w części przypadków oraz znaczenie stanowiska TSUE wyrażonego w sprawie C-404/13. Nie uznał tych argumentów za podstawę do zmiany wyniku kontroli art. 90 ust. 1.
Trybunał wskazał jednak potrzebę ponownego rozważenia przez ustawodawcę procedur udziału obywateli. Odwołał się do art. 74 ust. 4 Konstytucji, nakazującego władzom wspieranie działań na rzecz ochrony i poprawy środowiska. Był to postulat wynikający z motywów wyroku, bez przesądzenia konkretnego rozwiązania ustawowego.
Składowi przewodniczył Bartłomiej Sochański, a sprawozdawcą był Jakub Stelina. Orzekali także Krystyna Pawłowicz, Wojciech Sych i Michał Warciński.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11579-legitymacja-do-zaskarzenia-aktu-prawa-miejscowego-programu-ochrony-powietrza. Data dodania i pozyskania: 2021-07-02. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.