Komunikat – Ustawowe przywileje Polskiego Związku Działkowców zakwestionowane (K 8/10)
Wolność wyboru organizacji działkowców i ochrona właścicieli gruntów były głównymi punktami oceny ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. W wyroku z 11 lipca 2012 r. TK zakwestionował przepisy zapewniające uprzywilejowaną pozycję Polskiemu Związkowi Działkowców. Wniosek Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rozpoznano w pełnym składzie na rozprawie 28 czerwca 2012 r.
Trybunał dopuścił kontrolę całej ustawy z 8 lipca 2005 r. Badał zarówno jej podstawowe rozwiązania, jak i regulacje od nich zależne. Za sprzeczne z Konstytucją uznał między innymi powiązanie definicji ogrodu z władaniem PZD, wyłączność związku w dostępie do gruntów oraz przywileje dotyczące urządzania ogrodów i ich wspólnej infrastruktury. Ocenę oparł przede wszystkim na zasadzie demokratycznego państwa prawnego oraz wolności zrzeszania się rozpatrywanej wraz z zasadą równości.
Odrębne zastrzeżenia dotyczyły sytuacji właścicieli gruntów i samych użytkowników działek. TK zakwestionował wymaganie zgody PZD na likwidację ogrodu, brak odpowiedniej ochrony osób wywłaszczonych oraz niejasne określenie praw działkowca do gruntu. Uznał też za niekonstytucyjne rozwiązania podporządkowujące przydział działek monopolowi związku. Wskazał na ochronę własności, proporcjonalność ograniczeń zrzeszania się oraz wymagania dotyczące jakości prawa.
Rozstrzygnięcie objęło również przepisy uzupełniające regulację statusu PZD. Zwolnienie podatkowe z art. 16 zakwestionowano tylko w części dotyczącej związku, zachowując rozróżnienie między jego interesami a interesami działkowców. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono; wobec przepisów przejściowych i końcowych TK wskazał między innymi wyczerpanie ich działania albo wykroczenie kontroli poza wniosek.
TK odroczył utratę mocy zakwestionowanych regulacji o osiemnaście miesięcy, licząc od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Wyłączył z tego odroczenia art. 10, dotyczący nieodpłatnego przekazywania gruntów PZD. Uzasadnił odroczenie potrzebą przygotowania nowej regulacji i uniknięcia rozległych luk prawnych. Podkreślił konieczność ochrony działkowców korzystających z działek w dobrej wierze oraz zachowania przeznaczenia terenów ogrodowych.
Składowi przewodniczył wiceprezes TK Stanisław Biernat, a funkcję sprawozdawcy pełnił prezes TK Andrzej Rzepliński. Zdania odrębne złożyli Marek Kotlinowski i Andrzej Wróbel.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2324-ogrody-dzialkowe. Data dodania i pozyskania: 2012-07-11. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.