Komunikat – TK zakwestionował ustawę zmieniającą zasady wyboru KRS (Kp 2/24)
20 listopada 2025 r. TK większością głosów rozstrzygnął sprawę Kp 2/24, dotyczącą prezydenckiej kontroli ustawy z 12 lipca 2024 r. przed jej podpisaniem. Sentencja zawiera trzy rozstrzygnięcia o poszczególnych rozwiązaniach i czwarte, uznające całą ustawę za niezgodną z Konstytucją z przyczyn proceduralnych. Zdania odrębne zgłosili Jakub Stelina, Wojciech Sych, Michał Warciński i Rafał Wojciechowski.
Pierwszy punkt dotyczy wyłączenia części sędziów z kandydowania do KRS w pierwszych wyborach według nowej ustawy. Ograniczenie obejmowało sędziów powołanych na wniosek Rady ukształtowanej według art. 9a dotychczasowej ustawy, z przewidzianym wyjątkiem dla niektórych powrotów na wcześniej zajmowane stanowisko. TK uznał to za sprzeczne między innymi z konstytucyjnymi zasadami składu KRS, równości, powołania sędziów i prerogatywy Prezydenta.
W uzasadnieniu Trybunał przyjął, że status i bezstronność sędziów nie mogą być z góry negowane zbiorowo ze względu na tryb powołania. Odwołał się do wcześniejszych własnych wyroków i wskazał na ocenę niezawisłości w konkretnych sprawach. Są to stanowiska TK przedstawione w komunikacie; nie opisują jednolitej oceny wszystkich sądów krajowych i europejskich.
Drugi punkt dotyczy zakończenia działalności dotychczasowych sędziowskich członków KRS po ogłoszeniu wyników nowych wyborów. TK uznał art. 3 nowelizacji za niezgodny z art. 2 i art. 187 ust. 3 w związku z ust. 1 pkt 2 Konstytucji. Podkreślił czteroletnią kadencję i jej znaczenie dla niezależności organu. Przywołał możliwość wyjątkowych, konstytucyjnie uzasadnionych odstępstw od ochrony kadencji, lecz nie uznał badanej zmiany za takie uzasadnienie.
Trzeci punkt obejmuje powierzenie NSA rozpoznawania skarg na odmowę przyjęcia kandydatury przez PKW i spraw dotyczących ważności wyborów do Rady. W ocenie TK czynności wyborcze PKW nie stanowią kontroli administracji publicznej, do której art. 184 Konstytucji ogranicza zasadniczą właściwość sądów administracyjnych. Trybunał zestawił ten model z szerszym katalogiem zadań sądów powszechnych i Sądu Najwyższego oraz prawem do właściwego sądu.
Czwarty punkt dotyczy całej ustawy. TK podtrzymał stanowisko z wcześniejszych spraw o skutkach niedopuszczenia Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika do prac Sejmu, wskazując także udział Moniki Pawłowskiej. Ocenił te działania jako wadę składu organu uczestniczącego w procesie ustawodawczym. Zaznaczył, że problemem nie jest zwykła nieobecność części spośród 460 posłów, lecz zarzucane pozbawienie uprawnionych osób możliwości wykonywania mandatu. Ocena legalności tych działań jest stanowiskiem Trybunału.
Według komunikatu stwierdzenie niekonstytucyjności całej ustawy w kontroli prewencyjnej zobowiązuje Prezydenta do odmowy podpisu i kończy ten proces ustawodawczy. TK wskazał również, że przyszłe regulacje powinny uwzględniać rozstrzygnięte zarzuty materialne i nie powtarzać zakwestionowanych rozwiązań. Nie jest to wyrok o każdym możliwym modelu wyboru sędziowskich członków KRS.
Rozprawy odbyły się 5 czerwca i 20 listopada 2025 r. Orzekał jedenastoosobowy pełny skład pod przewodnictwem Bogdana Święczkowskiego; sprawozdawcą była Krystyna Pawłowicz. TK przedstawił także stanowisko o niezwłocznej publikacji w Monitorze Polskim i niezależności obowiązku odmowy podpisu od tej czynności.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/ustawa-o-zmianie-ustawy-o-krajowej-radzie-sadownictwa-4. Data dodania i pozyskania: 2025-11-21. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.