Komunikat – TK zakwestionował różnicowanie kosztów aportu według sposobu nabycia majątku (SK 53/21)

8 kwietnia 2025 r. TK jednogłośnie uwzględnił zasadniczy zarzut skargi SK 53/21. Uznał art. 22 ust. 1e pkt 3 ustawy o PIT w brzmieniu obowiązującym do końca 2014 r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji w zakresie uniemożliwiającym uwzględnienie kosztów nabycia składników majątku, które powstają jednocześnie z ich nabyciem. Pozostałe zarzuty objęto umorzeniem.

Sprawa dotyczyła kosztów uzyskania przychodu przy obejmowaniu udziałów w zamian za wkład niepieniężny. TK zakwestionował zawężenie kosztów do wydatków na nabycie składników już istniejących. Wskazał, że z punktu widzenia konstrukcji podatku dochodowego nie uzasadnia różnicy to, czy wnoszona wierzytelność powstała u podatnika, czy została kupiona od osoby trzeciej: w obu przypadkach składnik majątku wymagał wysiłku ekonomicznego.

Trybunał odwołał się do ogólnej zasady opodatkowania dochodu, a więc nadwyżki przychodów nad kosztami. Odstępstwa są możliwe, lecz muszą wynikać jasno z ustawy i mieć uzasadnienie prawne, gospodarcze lub społeczne. Według TK badana regulacja sprawiała, że wysokość podatku zależała od formy poniesienia ciężaru, zamiast od jego rzeczywistej wielkości.

Ocena dotyczyła również szczególnej określoności prawa daninowego. TK podkreślił, że wszystkie istotne elementy podatku powinny być ustawowo określone i spójne z konstrukcją całej ustawy. Nie mogą być dopiero tworzone przez organy podatkowe i sądy podczas stosowania nieprecyzyjnych przepisów.

Trybunał wskazał na rozbieżności orzecznictwa NSA, ujednolicone dopiero uchwałą siedmiu sędziów z 14 czerwca 2021 r., II FPS 2/21. Uznał, że podatnik podejmujący czynność w 2013 r. nie mógł być zobowiązany do przewidzenia interpretacji ustalonej wiele lat później. W jego ocenie skarga dotyczyła zatem wadliwej jakości prawa, a nie jedynie jednostkowego sposobu jego zastosowania.

Rozstrzygnięcie odnosi się do wskazanego historycznego brzmienia przepisu i określonego w sentencji zakresu kosztów. Składowi przewodniczył Michał Warciński, sprawozdawcą był Rafał Wojciechowski, a ponadto orzekali Zbigniew Jędrzejewski, Jarosław Wyrembak i Andrzej Zielonacki.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/koszty-uzyskania-przychodow-nabycie-przez-podatnika-skladnika-majatku-bedacego-przedmiotem-wkladu-niepienieznego-do-spolki-4. Data dodania i pozyskania: 2025-04-09. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.