Komunikat – TK zakwestionował procedurę przyjęcia ustawy o finansowaniu usług pocztowych (K 14/24)

26 listopada 2024 r. Trybunał Konstytucyjny uznał w sprawie K 14/24 całą ustawę z 20 marca 2024 r. zmieniającą Prawo pocztowe oraz wcześniejszą nowelizację za niezgodną z Konstytucją. Rozstrzygnięcie dotyczy trybu jej uchwalenia, a nie oceny samego modelu finansowania usług pocztowych.

TK stwierdził naruszenie art. 7 w związku z art. 4 ust. 2, art. 104 ust. 1 i art. 96 ust. 1 Konstytucji. W pozostałym zakresie postępowanie umorzono jako zbędne. Wyrok zapadł jednogłośnie.

Kontrolowana ustawa umożliwiała przekazanie Poczcie Polskiej wstępnej płatności na finansowanie kosztu netto powszechnych usług pocztowych przed decyzją Komisji Europejskiej o dopuszczalności pomocy publicznej. Po decyzji pozytywnej środki miały podlegać weryfikacji, a po negatywnej — zwrotowi. Ustawa przewidywała finansowanie w formie dotacji celowej, limity 750 mln zł na 2024 r. i 1,302 mld zł na 2025 r. oraz zastosowanie nowego mechanizmu do kosztu netto za lata 2021 i 2022.

Z komunikatu wynika, że pierwsze czytanie odbyło się 5 marca 2024 r., drugie 6 marca, a trzecie wraz z uchwaleniem ustawy 7 marca. Następnie Senat wniósł poprawki 20 marca, przyjęte tego samego dnia przez Sejm. Prezydent podpisał ustawę 25 marca; ogłoszono ją 28 marca. TK odnotował, że podczas głosowań nie uczestniczyli Mariusz Kamiński i Maciej Wąsik, natomiast udział brała Monika Pawłowska.

Trybunał nawiązał do swoich wcześniejszych rozstrzygnięć K 7/24 i U 4/24. Przypomniał prezydencki akt łaski z 2015 r., późniejszy przebieg spraw karnych oraz postanowienia Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN z 4 i 5 stycznia 2024 r. uchylające decyzje o wygaśnięciu mandatów. Na tej podstawie podtrzymał ocenę, że podczas prac nad ustawą Kamiński i Wąsik nadal byli posłami.

W ocenie TK dezaktywowanie ich kart do głosowania i uniemożliwianie dostępu do budynków Sejmu stanowiły bezprawne przeszkody w wykonywaniu mandatów. Trybunał uznał również, że Monika Pawłowska została dopuszczona do prac mimo braku wakatu po Mariuszu Kamińskim. Są to ustalenia prawne i oceny przyjęte przez TK przy badaniu procedury ustawodawczej.

Trybunał podkreślił, że nie wymaga udziału wszystkich 460 posłów w każdym głosowaniu. Wadę dostrzegł w arbitralnym wykluczeniu osób, które według jego oceny posiadały mandat, oraz dopuszczeniu osoby nieuprawnionej. Zachowanie kworum i większości nie usuwało w jego ocenie naruszenia przedstawicielskiego charakteru Sejmu i zasady legalizmu.

Komunikat wiąże utratę mocy ustawy z ogłoszeniem wyroku w Dzienniku Ustaw. TK wskazał zarazem, że operacje finansowe dokonane na podstawie kontrolowanej ustawy przed ogłoszeniem wyroku nie wymagają powtórzenia, ponieważ w tym czasie korzystała ona z domniemania konstytucyjności. Opracowanie nie przesądza, że publikacja w dzienniku urzędowym już nastąpiła.

W końcowej części Trybunał przypomniał obowiązek niezwłocznego ogłaszania swoich orzeczeń i ocenił, że zaniechanie publikacji może prowadzić do odpowiedzialności prawnej osób zobowiązanych do jej dokonania. Składowi przewodniczyła Krystyna Pawłowicz, sprawozdawcą był Bogdan Święczkowski; orzekali także Stanisław Piotrowicz, Julia Przyłębska i Jarosław Wyrembak.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/tryb-uchwalenia-ustawy-13. Data dodania i pozyskania: 2024-11-27. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.