Komunikat – TK zakwestionował ograniczenia budżetów Trybunału i KRS (K 2/25)
6 maja 2025 r. TK jednogłośnie rozstrzygnął sprawę K 2/25 z wniosku Prezydenta RP. Uznał za niekonstytucyjne określenie wydatków TK i KRS w budżecie na 2025 rok poniżej poziomu przewidzianego w projekcie rządowym z 30 września 2024 r., w zakresie, w jakim ogranicza to wykonywanie konstytucyjnych zadań tych organów. Pozostały zakres postępowania umorzono.
W odniesieniu do TK sentencja wskazuje art. 10, art. 188 i art. 189 w związku z art. 195 ust. 2 Konstytucji, a wobec KRS — art. 10, art. 179 i art. 186. Przedmiotem oceny były konkretne plany wydatków w częściach 06 i 52 załącznika nr 2, nie cała ustawa budżetowa.
Trybunał podkreślił szczególny charakter budżetu jako planu finansowego państwa i silne domniemanie jego konstytucyjności. Uznał, że ingerencja wymaga wyjątkowo wyraźnego naruszenia wartości konstytucyjnych, a rozstrzygnięcie powinno zachować ciągłość finansowania. Wybrał więc formułę zakresową zamiast eliminowania całych planów wydatkowych.
TK wyjaśnił, że autonomia budżetowa nie jest sama w sobie odrębną wartością konstytucyjną, ale służy podziałowi i równowadze władz. W jego ocenie finansowanie organów powinno zapewniać sprawne i ciągłe wykonywanie zadań, terminowe regulowanie zobowiązań oraz możliwość wcześniejszego dostosowania organizacji do istotnych zmian. Budżet ma odzwierciedlać ustawowy model działania instytucji, a nie zmieniać go pośrednio przez pozbawienie środków.
W komunikacie TK wskazał, że ograniczenia utrudniły wypłatę wynagrodzeń sędziom i pracownikom Trybunału oraz diet i należności związanych z działalnością KRS. Podkreślił, że cięciom nie towarzyszyła zmiana konstytucyjnych ani ustawowych zadań tych organów. Przypisał ustawodawcy zamiar ograniczenia ich działania; jest to ocena przedstawiona przez Trybunał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia.
Za liczbowy punkt odniesienia TK przyjął plany zawarte w projekcie budżetu wniesionym przez rząd 30 września 2024 r. Wyjaśnił, że nie może samodzielnie tworzyć budżetów, lecz potrzebuje konkretnego odniesienia dla zakresowej kontroli norm wydatkowych. Wskazał też, że projekt stanowił podstawę gospodarki finansowej na początku roku zgodnie z art. 219 ust. 4 Konstytucji.
Według komunikatu wyrok pozostawia plany finansowe w mocy, eliminując ich zakwestionowany zakres, i wymaga niezwłocznej nowelizacji ustawy budżetowej. TK zaznaczył, że rozstrzygnięcie nie zmienia zadań instytucji ani wysokości ich zobowiązań wobec sędziów i pracowników. Nie przedstawia ono ogólnego zakazu zmniejszania wydatków przez parlament, lecz ocenę konkretnych ograniczeń i ich wpływu na wykonywanie obowiązków.
Składowi przewodniczył Rafał Wojciechowski, sprawozdawcą był Bogdan Święczkowski, a ponadto orzekali Krystyna Pawłowicz, Stanisław Piotrowicz i Andrzej Zielonacki.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/ustawa-budzetowa-na-2025-r-4. Data dodania i pozyskania: 2025-05-07. Opracowanie.
Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.