Komunikat – TK zakwestionował monopol ministra i automatyczne umorzenie skargi kandydata do KRS (K 8/26)
16 kwietnia 2026 r. TK wydał wyrok K 8/26 dotyczący procedury zgłaszania kandydatur do sędziowskiej części KRS. Rozstrzygnięcie obejmuje dwie normy: wyłączną kompetencję Ministra Sprawiedliwości do potwierdzania statusu sędziów udzielających poparcia oraz automatyczne zakończenie postępowania przed SN, gdy skarga na odmowę Marszałka Sejmu nie zostanie rozpoznana w trzy dni. Zdanie odrębne złożył Jakub Stelina.
Pierwszy punkt dotyczy art. 11b ust. 8 ustawy o KRS w określonym zakresie. TK stwierdził niezgodność z art. 60 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 oraz z art. 2 i art. 10 Konstytucji. Wskazał, że brak potwierdzenia przez ministra może zablokować kandydaturę, a ustawa nie przewiduje skutecznego rozwiązania na wypadek jego bezczynności ani możliwości samodzielnego wykazania statusu osób popierających.
Według TK stanowisko ministra nie ma wyłącznie technicznego charakteru, skoro współdecyduje o kręgu kandydatów. Trybunał uznał wyłączność tej kompetencji za ingerencję dalej idącą niż potrzeba formalnej weryfikacji, zagrażającą przejrzystości, równemu dostępowi do służby publicznej i równowadze władz. Nie zakwestionował samej potrzeby sprawdzania poparcia.
Drugi punkt obejmuje art. 11b ust. 6 w związku z ust. 5. Niekonstytucyjny jest skutek przekroczenia przez SN trzydniowego terminu: umorzenie z mocy prawa oraz związanie odmową przyjęcia zgłoszenia. Wzorcami były art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. TK wyraźnie oddzielił ten skutek od samego ustanowienia krótkiego terminu rozpoznania sprawy.
Trybunał podkreślił, że kandydat może prawidłowo wnieść skargę, a mimo to utracić szansę na jej merytoryczne rozpoznanie z przyczyn od niego niezależnych. Także obiektywne przeszkody po stronie SN prowadzą do ostateczności decyzji Marszałka. W ocenie TK szybkość procedury nie może zastąpić realnej kontroli sądowej ani redukować jej do samej możliwości złożenia pisma.
Pozostałe postępowanie umorzono z przyczyn wskazanych w komunikacie. W szczególności KRS nie przedstawiła wystarczającej samodzielnej argumentacji dotyczącej art. 11a ust. 8. TK zaznaczył również, że ocenia prawo, a nie ustala odpowiedzialności za konkretne działania w bieżącej procedurze.
Trybunał wezwał ustawodawcę do zapewnienia alternatywy wobec wyłączności ministra i skutecznej ochrony sądowej. Przedstawił stanowisko, że skutki powinny być uwzględniane już od ogłoszenia wyroku, także w trwającym wyborze piętnastu sędziów do KRS, niezależnie od braku niezwłocznej publikacji urzędowej. Ostrzeżenie o możliwej wadliwości przyszłego wyboru jest oceną TK, nie informacją o rozstrzygniętym statusie nowego składu Rady.
Przewodniczył Stanisław Piotrowicz, a sprawozdawcą był Bogdan Święczkowski. Pełne uzasadnienie pisemne zostało zapowiedziane; komunikat nie ustanawia samodzielnie kompletnej nowej procedury wyborczej.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/zglaszanie-i-weryfikacja-kandydatur-sedziow-w-procedurze-poprzedzajacej-wybor-przez-sejm-sedziow-do-skladu-krajowej-rady-sadownictwa-4. Data dodania i pozyskania: 2026-04-17. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.