Komunikat – TK zakwestionował całe rozporządzenie o ograniczeniu lekcji religii (U 2/25)

3 lipca 2025 r. TK jednogłośnie rozstrzygnął sprawę U 2/25 z wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. Uznał całe rozporządzenie Ministra Edukacji z 17 stycznia 2025 r., zmieniające organizację nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, za niezgodne z art. 12 ust. 2 ustawy o systemie oświaty w związku z art. 92 ust. 1, art. 25 ust. 3, art. 2 i art. 7 Konstytucji. Pozostały zakres postępowania umorzono.

Rozstrzygające znaczenie miał tryb wydania aktu. TK uznał, że ustawowe upoważnienie wymaga działania ministra w porozumieniu z władzami kościołów i innych związków wyznaniowych. W jego ocenie zebranie stanowisk podczas konsultacji nie zastąpiło rzeczywistego uzgodnienia treści rozporządzenia.

Trybunał powiązał ten obowiązek z konstytucyjną zasadą współdziałania państwa i wspólnot religijnych dla dobra człowieka i dobra wspólnego. Wskazał, że nauczanie jest jednym ze sposobów uzewnętrzniania religii, a ustawodawca przyznał kościołom szczególną rolę w ustalaniu organizacji takich zajęć, mimo że same nie są organami państwowego prawodawstwa.

Według TK minister jednostronnie ustalił treść zmian, nie uwzględniając merytorycznych zastrzeżeń przedstawicieli kościołów. Trybunał wskazał także na trudności z dostosowaniem programów, podstaw programowych i podręczników do ograniczenia liczby godzin. Te ustalenia i oceny przedstawiono w uzasadnieniu komunikatu.

Wniosek obejmował również zarzuty wobec jednej godziny nauki religii tygodniowo i jej umieszczania przed obowiązkowymi zajęciami albo po nich, dotyczące praw rodziców, uczniów i nauczycieli. TK nie oceniał ich odrębnie co do istoty. Uznał, że stwierdzenie wadliwości trybu wydania całego aktu czyni dalsze badanie zbędnym.

W komunikacie TK opisał skutek wyroku jako zachowanie wcześniejszego brzmienia rozporządzenia z 14 kwietnia 1992 r., z uwzględnieniem wyroku U 10/24 z 27 listopada 2024 r. Przedstawił również stanowisko, że orzeczenie obowiązuje od ogłoszenia na sali, a publikacja służy udostępnieniu jego treści. Opracowanie relacjonuje te wypowiedzi Trybunału bez dopisywania późniejszej praktyki szkół lub decyzji administracji.

Składowi przewodniczył Bogdan Święczkowski, sprawozdawcą była Krystyna Pawłowicz, a trzecim członkiem Stanisław Piotrowicz.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/zasady-organizacji-nauki-religii-w-publicznych-przedszkolach-i-szkolach-4. Data dodania i pozyskania: 2025-07-04. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.