Komunikat – TK wymaga wysłuchania osoby kierowanej do DPS (K 31/15)
Sama zgoda opiekuna nie zapewnia dostatecznej ochrony osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej kierowanej do domu pomocy społecznej — ocenił TK. Po rozprawie z wniosku RPO 28 czerwca 2016 r. uznał za niekonstytucyjne pominięcie jej udziału w procedurze oraz prawa do kontroli zasadności dalszego pobytu.
Wyrok objął art. 38 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego wraz z art. 156 i art. 175 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz art. 573 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Druga zakwestionowana regulacja to art. 41 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. TK stwierdził naruszenie art. 41 ust. 1 w związku z art. 30 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, umarzając pozostałą część postępowania.
Trybunał podkreślił, że przeprowadzka do placówki i podporządkowanie się jej regułom ograniczają wolność osobistą. Pomijanie stanowiska człowieka, który potrafi komunikować potrzeby i decyzje, narusza jego godność. Sąd nie może zadowalać się wyłącznie relacją opiekuna, pozbawiając zainteresowanego możliwości przedstawienia sprzeciwu lub zastrzeżeń.
TK porównał tę procedurę z przymusowym umieszczeniem w DPS, gdy opiekun nie wyraża zgody. W tym drugim trybie osoba pozostająca pod opieką uczestniczy w postępowaniu i może zaskarżyć rozstrzygnięcie. Trybunał wskazał również, że konstytucyjne gwarancje wymagają realnego wpływu na dalsze przebywanie w placówce, aby ubezwłasnowolnienie nie zamykało drogi do podważenia podstaw izolacji.
Przewodniczył Marek Zubik, a sprawę referowała Małgorzata Pyziak-Szafnicka. Zbigniew Jędrzejewski i Piotr Pszczółkowski zgłosili zdania odrębne.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/9068-osoby-calkowicie-ubezwlasnowolnione-zasady-umieszczania-w-domach-opieki-spolecznej-prawa-osob. Data dodania i pozyskania: 2016-06-28. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.