Komunikat – TK wykluczył badanie powołania sędziego przez powództwo o ustalenie (K 24/20)

26 listopada 2025 r. TK jednogłośnie rozstrzygnął sprawę K 24/20 z wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. Uznał art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego za niezgodny z art. 179 oraz art. 180 ust. 1 i 2 Konstytucji w zakresie, w jakim pozwala czynić przedmiotem ustalenia nawiązanie stosunku służbowego sędziego wskutek powołania przez Prezydenta na wniosek KRS. Pozostały zakres postępowania umorzono.

TK odróżnił cywilne powództwo o ustalenie prawa lub stosunku prawnego od kontroli aktu powołania sędziego. W jego ocenie nominacja jest aktem publicznoprawnym o znaczeniu ustrojowym, nadającym inwestyturę, a nie umową ani zwykłym stosunkiem prywatnoprawnym.

Trybunał podkreślił samodzielny charakter prerogatywy Prezydenta, wykonywanej po wniosku KRS. Utrzymał stanowisko, że powództwo z art. 189 nie może służyć weryfikowaniu ważności tego aktu i istnienia mandatu do sprawowania władzy sądowniczej.

Uzasadnienie odwołuje się także do nieusuwalności sędziów. TK wskazał, że stosunek służbowy zawiera elementy pracownicze, ale dominują w nim elementy ustrojowe. Według Trybunału dopuszczenie badanej drogi mogłoby obchodzić konstytucyjne gwarancje stabilności urzędu i zasady pozbawiania sędziego funkcji.

Rozstrzygnięcie dotyczy oznaczonego zakresu stosowania art. 189. Nie eliminuje powództwa o ustalenie z postępowania cywilnego ani nie rozstrzyga wszystkich możliwych roszczeń pracowniczych sędziego. Oceny dotyczące dopuszczalności kontroli nominacji są stanowiskiem TK przedstawionym w źródle.

Składowi przewodniczył Wojciech Sych, sprawozdawcą był Justyn Piskorski, a ponadto orzekali Krystyna Pawłowicz, Bartłomiej Sochański i Michał Warciński.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/ustalenie-przez-sad-istnienia-lub-nieistnienia-stosunku-sluzbowego-sedziego-3. Data dodania i pozyskania: 2025-11-27. Opracowanie.

Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.