Komunikat – TK wyjaśnił granice zakazu nawoływania do nienawiści (SK 65/12)

Publiczny charakter działania, określone w ustawie podłoże nienawiści i bezpośredni zamiar sprawcy ograniczają zakres karalności z art. 256 § 1 kodeksu karnego — wskazał TK. Rozpatrując skargę B. R. 25 lutego 2014 r., Trybunał odrzucił zarzuty wobec użycia w przepisie zwrotu „nawołuje do nienawiści”.

Badaną część regulacji uznał za zgodną z art. 42 ust. 1 i art. 2 oraz art. 54 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Pozostały zakres postępowania umorzono. TK przypomniał, że język prawa nie może całkowicie uniknąć nieostrych pojęć, a ich znaczenie należy odczytywać także z kontekstu przepisu.

W tym przypadku odpowiedzialność dotyczy publicznego działania, podejmowanego z zamiarem bezpośrednim. Ustawowy katalog przyczyn obejmuje różnice narodowościowe, rasowe, etniczne i wyznaniowe oraz bezwyznaniowość. Według TK granice pojęcia doprecyzowują nauka prawa i orzecznictwo Sądu Najwyższego. Ochronie praw jednostki służą też kontrola instancyjna oraz uchwały wyjaśniające zagadnienia prawne.

Trybunał uznał penalizację za ograniczenie wolności słowa, lecz ocenił je jako proporcjonalne ze względu na bezpieczeństwo, porządek publiczny i prawa innych osób. Odwołał się do godności człowieka oraz konstytucyjnego sprzeciwu wobec totalitaryzmu i nienawiści rasowej. Zaznaczył zarazem, że wolność wypowiedzi obejmuje także poglądy nieprzychylne lub budzące sprzeciw.

TK badał normę prawną, a ocena prawidłowości jej zastosowania w konkretnym wyroku karnym pozostaje poza zakresem skargi konstytucyjnej. Rozprawie przewodniczył Wojciech Hermeliński. Sprawozdawcą był prezes Andrzej Rzepliński.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/6722-wolnosc-slowa-wolnosc-badan-naukowych-nieprecyzyjnosc-zwrotow-nawoluje-do-nienawisci. Data dodania i pozyskania: 2014-02-25. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.