Komunikat – TK uznał cele i działalność KPP za niezgodne z Konstytucją (Pp 1/20)
3 grudnia 2025 r. TK jednogłośnie orzekł w sprawie Pp 1/20, że cele i działalność Komunistycznej Partii Polski są niezgodne z art. 13 w związku z art. 11 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji. Rozpoznawał połączone wnioski Prokuratora Generalnego i Prezydenta RP, przy czym postępowanie w zakresie wniosku Prokuratora Generalnego umorzył. Sprawę rozpatrywano na rozprawach 1 października i 3 grudnia.
Trybunał przyjął całościową ocenę programu i działalności partii. Uwzględnił statut, program, Manifest polskich komunistów, publikacje na stronie internetowej KPP i w czasopiśmie „Brzask”. Wskazał, że działalność programowa współtworzy cele ugrupowania i po latach jego funkcjonowania nie można badać tych elementów całkowicie oddzielnie.
Pierwszą podstawą oceny było odwoływanie się do totalitarnych metod i praktyk komunizmu. TK przypisał takie znaczenie deklaracjom marksistowsko-leninowskim, przedstawianej w materiałach partii aprobacie rewolucji i dyktatury proletariatu, pochwałom przywódców oraz reżimów komunistycznych i relatywizowaniu ich zbrodni. Symbole i nazwę rozpatrywał w kontekście całej działalności, a nie jako jedyny samodzielny dowód.
W komunikacie TK przywołał argumentację Prezydenta Karola Nawrockiego oraz historyczne doświadczenia terroru komunistycznego. Wskazał też na ustalenia prawomocnego orzeczenia sądu w Dąbrowie Górniczej dotyczące propagowania ustroju totalitarnego przez liderów KPP. Te oceny i kwalifikacje stanowią uzasadnienie przedstawione przez Trybunał.
Drugą podstawą była dopuszczana, według TK, nienawiść rasowa i narodowościowa. Trybunał odczytał ją w tym przypadku jako obejmującą nienawiść do grup wyodrębnianych według komunistycznej koncepcji klas społecznych. Taką wykładnię art. 13 przedstawił jako element własnej argumentacji konstytucyjnej.
Trzecim elementem było stosowanie przemocy w celu zdobycia władzy lub wpływu na politykę. TK wywiódł ten cel z nawoływań do rewolucji, opisu postulowanej zmiany ustroju i gloryfikacji rewolucji październikowej. Uznał, że oceniona łącznie działalność narusza również obowiązek wpływania na politykę państwa metodami demokratycznymi, wynikający z art. 11 Konstytucji.
Trybunał wyraźnie zaznaczył, że sam wyrok nie powoduje automatycznie delegalizacji partii. Zgodnie z przywołanym art. 44 ustawy o partiach politycznych po takim orzeczeniu sąd wydaje postanowienie o wykreśleniu wpisu z ewidencji. Odpis wyroku ma zostać przekazany właściwemu Sądowi Okręgowemu w Warszawie. Komunikat nie informuje o już dokonanym wykreśleniu.
Orzekał pełny skład pod przewodnictwem Bogdana Święczkowskiego. Sprawozdawcą była Krystyna Pawłowicz.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/cele-i-dzialalnosc-partii-politycznej-komunistyczna-partia-polski-6. Data dodania i pozyskania: 2025-12-04. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.