Komunikat – TK rozstrzygnął spór kompetencyjny dotyczący prawa łaski (Kpt 1/17)
W komunikacie dodanym 5 czerwca 2023 r. TK przedstawił rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między Prezydentem RP a Sądem Najwyższym w sprawie Kpt 1/17. Postanowienie wydano 2 czerwca 2023 r.
TK przyjął, że na podstawie art. 139 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 18 Konstytucji prawo łaski jest wyłączną i niepodlegającą kontroli kompetencją Prezydenta, wywołującą ostateczne skutki prawne. Uznał również, że SN nie ma kompetencji do kontroli ze skutkiem prawnym wykonywania tej prerogatywy.
Trybunał odniósł się do uchwały SN z 31 maja 2017 r., która uzależniała skuteczność ułaskawienia od prawomocnego stwierdzenia winy. Zdaniem TK wyznaczanie w ten sposób granic prawa łaski wykracza poza konstytucyjne kompetencje nadzorcze Sądu Najwyższego i wkracza w uprawnienia Prezydenta.
W komunikacie TK podtrzymał stanowisko dopuszczające abolicję indywidualną, czyli zastosowanie prawa łaski przed prawomocnym zakończeniem postępowania. Wskazał, że Prezydent może korzystać z prerogatywy także poza trybem przewidzianym w Kodeksie postępowania karnego.
Trybunał określił akt łaski jako osobiste, dyskrecjonalne rozstrzygnięcie głowy państwa, niewymagające uzasadnienia ani zgody ułaskawionego. Podkreślił jego trwałość; opisując możliwość zmiany przez samego Prezydenta, wymienił wyjątki dotyczące zmiany korzystnej dla zainteresowanego oraz uzyskania aktu w wyniku przestępstwa lub wprowadzenia Prezydenta w błąd.
Według TK wprowadzenie kontroli konstytucyjności aktu łaski przez inny organ wymagałoby odpowiedniej podstawy w samej Konstytucji. W komunikacie wskazano, że SN powinien zaprzestać stosowania zakwestionowanej wykładni i uwzględniać rozstrzygnięcie sporu w prowadzonych postępowaniach.
Postanowienie zapadło większością głosów. Z jego sentencji wynika, że składowi przewodniczyła Julia Przyłębska, a jako drugiego sprawozdawcę wskazano Stanisława Piotrowicza; zdania odrębne zgłosili Piotr Pszczółkowski i Michał Warciński.
Data i skład według sentencji: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/postanowienia/art/12296-spor-kompetencyjny-miedzy-prezydentem-rp-a-sadem-najwyzszym.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12298-spor-kompetencyjny-miedzy-prezydentem-rp-a-sadem-najwyzszym. Data dodania i pozyskania: 2023-06-06. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.