Komunikat – TK potwierdził konstytucyjność badanych zasad przedsądu kasacyjnego (SK 43/22)
27 maja 2025 r. TK orzekł w sprawie SK 43/22, że art. 398⁹ § 1 pkt 1 i § 2 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania cywilnego jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Rozstrzygnięcie dotyczy przesłanki istotnego zagadnienia prawnego oraz orzekania o przyjęciu kasacji na posiedzeniu niejawnym. Pozostały zakres postępowania umorzono. Wyrok zapadł większością głosów.
Skarga wynikła z procesu, w którym od skarżących zasądzono solidarnie 100 tysięcy złotych. Po oddaleniu apelacji wnieśli kasację, lecz SN odmówił jej przyjęcia. W pisemnym uzasadnieniu wskazał, że nie przedstawili dostatecznie sprecyzowanego problemu prawnego i pogłębionej argumentacji wykazującej jego istotność.
TK przypomniał, że konstytucyjny standard obejmuje postępowanie co najmniej dwuinstancyjne. Nie wynika z niego roszczenie o rozpoznanie każdej sprawy przez SN w dodatkowym, nadzwyczajnym postępowaniu. Ustawodawca może więc ustanawiać warunki przyjmowania kasacji, przy zachowaniu gwarancji proceduralnych dotyczących stworzonego przez siebie środka.
Przesłankę istotnego zagadnienia prawnego Trybunał powiązał z publiczną funkcją kasacji: rozwojem prawa i jednolitością wykładni. Chodzi o rzeczywisty, poważny i dotychczas niewyjaśniony problem prawny, którego rozwiązanie jest potrzebne w konkretnej sprawie, a zarazem może służyć innym podobnym sprawom. Wymaganie przedstawienia takiego problemu wraz z argumentacją TK uznał za dopuszczalne.
W ocenie Trybunału przepis nie zamyka drogi do uruchomienia postępowania przed SN. Sąd musi zbadać przesłanki przyjęcia, wydać postanowienie i je uzasadnić. Prawo do sądu nie oznacza w tej sytuacji bezwarunkowego prawa do pełnego merytorycznego badania kasacji.
Oceniając posiedzenie niejawne, TK zestawił je z wcześniejszym orzecznictwem dotyczącym kumulacji ograniczeń proceduralnych. Podkreślił znaczenie dostępu do motywów decyzji: w sprawie skarżących SN sporządził pisemne uzasadnienie i je doręczył. Uznał, że w nadzwyczajnym postępowaniu ta gwarancja pozwala na wstępne rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron.
Zakres wyroku nie obejmuje merytorycznego potwierdzenia wszystkich przesłanek kasacji wymienionych w szerszej skardze. Składowi przewodniczył Stanisław Piotrowicz, sprawozdawcą był Andrzej Zielonacki, a ponadto orzekali Bartłomiej Sochański, Bogdan Święczkowski i Jarosław Wyrembak.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/dopuszczalnosc-przyjecia-przez-sad-najwyzszy-skargi-kasacyjnej-do-rozpoznania-5. Data dodania i pozyskania: 2025-05-28. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.