Komunikat – TK odróżnił zniewagę głowy państwa od krytyki politycznej (P 12/09)

Karna ochrona Prezydenta RP przed zniewagą nie wyłącza krytyki jego działalności — ocenił TK po rozpoznaniu pytania Sądu Okręgowego w Gdańsku. Wyrok zapadł 6 lipca 2011 r. w pełnym składzie. Trybunał uznał art. 135 § 2 Kodeksu karnego za zgodny z art. 54 ust. 1 w powiązaniu z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz art. 10 europejskiej konwencji praw człowieka.

Uzasadniając wyrok, TK powiązał ochronę autorytetu głowy państwa z wykonywaniem jej konstytucyjnych zadań. Wskazał, że Prezydent działa w imieniu państwa, a jego funkcje wiążą się z bezpieczeństwem, ciągłością władzy i porządkiem publicznym.

Trybunał podkreślił, że odpowiedzialność za zniewagę odnosi się do poniżającej formy wypowiedzi. W jego ocenie obraźliwe słowa lub gesty nie stanowią merytorycznej oceny działania organu i nie korzystają z ochrony właściwej debacie politycznej. Przepis nie ogranicza zatem, według TK, prawa do krytyki instytucji publicznych.

Znaczenie dla oceny proporcjonalności miały również możliwości zastosowania łagodniejszej reakcji niż więzienie. Przy spełnieniu ustawowych warunków sąd może wybrać grzywnę, ograniczenie wolności albo poprzestać na świadczeniu pieniężnym na cel społeczny. TK wskazał na pierwszeństwo kar nieizolacyjnych oraz ostrożność widoczną w praktyce orzeczniczej.

Rozprawie przewodniczył wiceprezes TK Stanisław Biernat. Sprawozdawcą był Zbigniew Cieślak.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2596-odpowiedzialnosc-karna-za-publiczne-zniewazenie-prezydenta-rzeczypospolitej-polskiej. Data dodania i pozyskania: 2011-07-06. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.