Komunikat – TK ocenił przepisy o dysponowaniu Funduszem Sprawiedliwości (U 2/21)

25 września 2025 r. TK jednogłośnie rozstrzygnął sprawę U 2/21 z wniosku Prezesa NIK. Uznał § 11, § 20 ust. 2 i § 22 ust. 2 rozporządzenia o Funduszu Sprawiedliwości, w brzmieniach obowiązujących do 5 kwietnia 2022 r., za zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 43 § 19 Kodeksu karnego wykonawczego. Stwierdził też, że przepisy te nie są niezgodne z art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i preambułą Konstytucji. Pozostały zakres postępowania umorzono.

Prezes NIK kwestionował swobodę ministra w powierzaniu zadań poza programami i naborami, unieważnianiu konkursów oraz odmowie lub zmianie dotacji mimo rekomendacji komisji. Wskazywał ryzyko arbitralnego i nieefektywnego wydatkowania, przekroczenie delegacji ustawowej i naruszenie zasad finansów publicznych.

Mimo nowelizacji przepisów w 2022 r. TK uznał, że ich dawne brzmienia nadal wywołują skutki. Wskazał dotacje przekazywane w transzach po zmianie oraz możliwość znaczenia tych norm w toczących się postępowaniach dotyczących wcześniejszych decyzji. Kontrola objęła jednak treść przepisów, a nie ocenę winy konkretnych osób lub prawidłowości każdej dotacji.

Formuła „nie są niezgodne” w pierwszym punkcie oznacza, że TK nie uznał prawa do sądu za odpowiedni wzorzec oceny badanych zasad gospodarowania środkami. Według uzasadnienia organizacja i wydatkowanie Funduszu nie stanowią elementu wykonania kary ani ograniczenia dostępu do sądu. Nie jest to ogólne potwierdzenie całej działalności Funduszu.

W odniesieniu do upoważnienia ustawowego Trybunał uznał, że ustawodawca pozostawił ministrowi szeroką swobodę określenia trybu składania wniosków, przekazywania środków i zasad gospodarki finansowej. Delegacja nie wymagała, by wszystkie zadania przyznawano wyłącznie w konkursach. W ocenie TK badane rozwiązania mieściły się w tych granicach.

Trybunał wskazał, że komisja konkursowa pełni funkcję pomocniczą i opiniodawczą, a jej punktacja oraz listy rankingowe wspierają wewnętrzny proces decyzyjny. Według TK odpowiedzialność ministra za gospodarowanie Funduszem uzasadnia możliwość zweryfikowania rekomendacji, zmiany wysokości dotacji lub odmowy jej przyznania w ramach kompetencji ustawowych.

Zarzuty oparte na wskazanych przepisach ustawy o finansach publicznych TK uznał za niewystarczająco uzasadnione. Sentencja nie rozstrzyga odpowiedzialności w postępowaniach karnych ani nie zwalnia z przestrzegania celów Funduszu. Składowi przewodniczył Bogdan Święczkowski, sprawozdawcą była Krystyna Pawłowicz, a trzecim członkiem Wojciech Sych.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/fundusz-pomocy-pokrzywdzonym-oraz-pomocy-postpenitencjarnej-3. Data dodania i pozyskania: 2025-09-26. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.