Komunikat – TK o stosowaniu jego wyroków mimo braku urzędowej publikacji (P 3/25)
23 września 2025 r. TK większością głosów rozstrzygnął sprawę P 3/25. Zakwestionował wykładnię art. 21 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych, według której skutki wyroku TK i obowiązek jego stosowania przez organy władzy publicznej powstają dopiero po ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw. Wzorcami były art. 2 w związku z art. 10, art. 173 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zdania odrębne zgłosili Krystyna Pawłowicz i Rafał Wojciechowski.
Pytanie Sądu Okręgowego w Zamościu wynikało z apelacji karnej dotyczącej między innymi dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów. W sprawie SK 22/21 z 4 czerwca 2024 r. TK zakwestionował obowiązkowe orzekanie takiego zakazu w oznaczonym zakresie, lecz rozstrzygnięcie nie zostało opublikowane w dzienniku urzędowym. Spór dotyczył możliwości jego uwzględnienia przy rozpoznaniu środka odwoławczego.
TK uznał pytanie za dopuszczalne i nadał kontroli charakter interpretacyjny. Nie usunął przepisów określających kompetencje wydawcy dzienników, lecz zakwestionował wskazany sposób rozumienia ich skutków. W zakresie wzorca z europejskiej Konwencji praw człowieka postępowanie umorzył jako zbędne po stwierdzeniu niezgodności z Konstytucją.
W uzasadnieniu Trybunał określił promulgację jako czynność techniczną służącą przejrzystości prawa i zapoznaniu się z treścią orzeczenia. W jego ocenie Prezes Rady Ministrów wykonuje zarządzenie Prezesa TK o ogłoszeniu i nie ma kompetencji do badania dopuszczalności ani trafności wyroku, zmieniania jego treści lub dodawania komentarzy.
TK odwołał się do wcześniejszego orzecznictwa o utracie domniemania konstytucyjności już w chwili publicznego ogłoszenia wyroku. Podkreślił obowiązek przeciwdziałania utrwalaniu niekonstytucyjnego stanu w granicach kompetencji organów stosujących prawo, szczególnie gdy dalsze stosowanie normy obciąża jednostkę sankcją, podatkiem lub innym obowiązkiem.
W ocenie większości składu systemowe zaniechanie publikacji nie może neutralizować ostatecznych orzeczeń ani pozwalać władzy wykonawczej wpływać na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd. TK powiązał tę ocenę z podziałem władz, niezależnością sądownictwa i prawem do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia w rozsądnym terminie. Oceny bezprawności działań innych organów zawarte w komunikacie są stanowiskiem Trybunału.
Według komunikatu sąd pytający powinien rozpoznać apelację z uwzględnieniem wyroku SK 22/21 i pominąć zakwestionowany zakres art. 42 § 3 Kodeksu karnego. TK odniósł przyjęte rozumowanie także do innych nieopublikowanych rozstrzygnięć. Zaznaczył, że choć sentencja dotyczy Dziennika Ustaw, analogicznie ocenia orzeczenia podlegające ogłoszeniu w Monitorze Polskim; to szersza wypowiedź uzasadnienia, odrębna od literalnego zakresu sentencji.
Wyrok nie pozbawia Prezesa Rady Ministrów ustawowej roli wydawcy dzienników ani nie znosi obowiązku publikacji. Składowi przewodniczył Jarosław Wyrembak, sprawozdawcą był Bogdan Święczkowski, a ponadto orzekali Krystyna Pawłowicz, Stanisław Piotrowicz i Rafał Wojciechowski.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/wylaczna-kompetencja-prezesa-rady-ministrow-do-wydawania-dziennika-ustaw-i-monitora-polskiego-4. Data dodania i pozyskania: 2025-09-24. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.