Komunikat – TK o granicach zmian wieku emerytalnego (K 43/12)
Po rozpoznaniu wniosków związków zawodowych i grupy posłów TK uznał 7 maja 2014 r., że ustawodawca może podwyższyć wiek emerytalny i zrównać go dla kobiet oraz mężczyzn. Zastrzeżenia Trybunału dotyczyły emerytur częściowych: ich warunki nie zostały ograniczone w czasie w sposób odpowiadający temu zrównaniu.
Sprawę wniesiono przez Komisję Krajową NSZZ „Solidarność”, OPZZ i posłów. TK rozpoznawał ją w pełnym składzie na rozprawie 6 i 7 maja 2014 r. Kontrola objęła reformę z 2012 r., w tym system FUS, ubezpieczenie rolników oraz przepisy odnoszące się do sędziów, prokuratorów i funkcjonariuszy. W pozostałej części postępowanie zostało umorzone.
Trybunał wskazał, że wiek emerytalny musi pozwalać na rzeczywiste skorzystanie ze świadczenia, a zarazem nie może nadmiernie obciążać kolejnych pokoleń pracujących. Ocenił, że reforma zmienia jeden z warunków nabycia emerytury, nie pozbawiając praw osób, które już je uzyskały. Ochrona zaufania do państwa nie wyklucza zmian, jeśli mają uzasadnienie i nie są arbitralnym zaskoczeniem dla ubezpieczonych.
Za istotne TK uznał stopniowe wprowadzanie reformy oraz jej szeroki zakres podmiotowy. W przypadku roczników z najkrótszym okresem dostosowania przesunięcie wieku wynosi od jednego do czterech miesięcy. Trybunał powiązał dopuszczalność zmian z solidarnością ubezpieczonych, sprawiedliwym rozłożeniem ciężarów między pokoleniami i stabilnością finansów publicznych. Analogiczne argumenty odniósł do późniejszego przechodzenia sędziów i prokuratorów w stan spoczynku.
Art. 26b ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz art. 19a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników uznał za sprzeczne z art. 2, 32 i 33 Konstytucji w części dotyczącej bezterminowego utrzymywania odmiennych warunków emerytur częściowych. Zaakceptował osłonowy cel tego rozwiązania, lecz wymagał powiązania go z okresem przejściowym. Podkreślił też odpowiedzialność państwa za zapewnienie dochodów na starość, a nie wyłącznie doraźnych oszczędności.
Rozprawę prowadził Andrzej Rzepliński; sprawozdawcą była Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz. Zdania odrębne zgłosili Zbigniew Cieślak, Mirosław Granat, Wojciech Hermeliński, Marek Kotlinowski, Teresa Liszcz i Marek Zubik.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/6841-podwyzszenie-wieku-uprawniajacego-do-emerytury. Data dodania i pozyskania: 2014-05-07. Opracowanie.
Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.