Komunikat – TK dopuścił ograniczenie łączenia funkcji publicznej z udziałami małżonka (SK 101/22)
18 listopada 2025 r. TK jednogłośnie rozstrzygnął sprawę SK 101/22. Uznał za konstytucyjne rozumienie art. 4 pkt 5 ustawy antykorupcyjnej, które zakazuje pełnienia objętej ustawą funkcji publicznej współmałżonkowi osoby posiadającej ponad dziesięć procent akcji lub udziałów odpowiadających ponad dziesięciu procentom kapitału spółki, gdy składniki te są objęte małżeńską wspólnością majątkową.
Wzorcami były art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. Pozostały zakres postępowania umorzono. Sprawa dotyczyła odwołania dyrektorki powiatowej poradni psychologiczno-pedagogicznej, której mąż był udziałowcem spółki, a udziały należały do majątku wspólnego.
TK podkreślił, że skutkiem naruszenia badanego zakazu jest utrata stanowiska, nie odebranie udziałów ani ich prawna nieważność. Uznał, że regulacja nie narusza istoty prawa własności: właściciel zachowuje uprawnienia majątkowe, lecz nie może dowolnie łączyć ich z określoną funkcją publiczną.
Trybunał powiązał ograniczenie z zapobieganiem konfliktom interesów i sytuacjom stwarzającym pokusę wykorzystania stanowiska dla korzyści spółki. W jego ocenie wspólny interes majątkowy małżonków uzasadnia objęcie regułą także udziałów formalnie posiadanych tylko przez jednego z nich, jeżeli są składnikiem wspólności.
W badaniu proporcjonalności TK wskazał, że ustawa nie zakazuje wszelkiego posiadania akcji i udziałów. Limit odnosi się do każdej spółki, a liczba spółek nie jest ograniczona. Według komunikatu możliwe pozostaje także wcześniejsze ustanowienie rozdzielności majątkowej, rezygnacja z funkcji lub odpowiednie ukształtowanie udziałów. Trybunał przedstawił te możliwości jako argument za brakiem nadmiernego ciężaru, nie jako rozstrzygnięcie sytuacji każdej konkretnej rodziny.
TK uznał również, że potrzeba wykładni przepisu i możliwość różnych interpretacji nie wystarczają do stwierdzenia naruszenia zasady poprawnej legislacji. Usunięcie normy z powodu niejasności traktuje jako środek ostateczny, gdy wątpliwości nie można rozstrzygnąć metodami interpretacji.
Zakres wyroku dotyczy łączenia funkcji objętej ustawą z określonym udziałem we wspólnym majątku, a nie ogólnego zakazu działalności gospodarczej małżonków urzędników. Składowi przewodniczył Rafał Wojciechowski, sprawozdawcą była Krystyna Pawłowicz, a ponadto orzekali Stanisław Piotrowicz, Bartłomiej Sochański i Jarosław Wyrembak.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/zakaz-pelnienia-funkcji-publicznej-przez-wspolmalzonka-osoby-posiadajacej-wiecej-niz-10-akcji-lub-udzialy-przedstawiajace-wiecej-niz-10-kapitalu-zakladowego-w-spolce-gdy-sa-one-objete-malzenska-wspolnoscia-majatkowa-1. Data dodania i pozyskania: 2025-11-19. Opracowanie.
Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.