Komunikat – Termin oskarżenia subsydiarnego a prawa obu stron (SK 28/10)

Skarga Zygmunta G. postawiła przed TK pytanie o skutki niezawinionego przekroczenia terminu na subsydiarne oskarżenie. W wyroku z 25 września 2012 r. Trybunał zaakceptował jego prekluzyjny charakter, wskazując zarówno uprawnienia pokrzywdzonego, jak i bezpieczeństwo prawne osoby, którą chce on oskarżyć.

Badany art. 55 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu postępowania karnego został uznany za zgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Miesięczny termin biegnie od doręczenia pokrzywdzonemu decyzji o odmowie wszczęcia postępowania lub jego umorzeniu. Jego przekroczenie czyni akt oskarżenia bezskutecznym, także gdy pokrzywdzony nie mógł dochować terminu z przyczyn od siebie niezależnych.

TK podkreślił, że przy przestępstwach publicznoskargowych ściganie należy do państwa. Pokrzywdzonemu przysługują instrumenty kontroli decyzji organów, w tym droga sądowa przy odmowie wszczęcia lub umorzeniu postępowania. Możliwość samodzielnego wniesienia subsydiarnego oskarżenia jest dodatkową gwarancją, wykraczającą poza konstytucyjne minimum. Oceniając procedurę, należy też uwzględnić inne drogi ochrony jego praw, zwłaszcza postępowanie cywilne.

Trybunał wskazał również na sytuację osoby podejrzewanej przez pokrzywdzonego, wobec której organy państwa ponownie nie znalazły podstaw do prowadzenia sprawy. Domniemanie niewinności i pewność prawa przemawiają za określeniem jasnej granicy czasowej dalszego oskarżenia. Przywracanie terminu przedłużałoby niepewność tej osoby. TK uznał przyjęte rozwiązanie za mieszczące się w swobodzie ustawodawcy.

Sprawę rozpoznawano 15 maja 2012 r. oraz 25 września 2012 r. Rozprawie przewodniczył Zbigniew Cieślak. Teresa Liszcz pełniła funkcję pierwszego sprawozdawcy i zgłosiła zdanie odrębne; drugim sprawozdawcą był Mirosław Granat.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2360-postepowanie-karne-wniesienie-subsydiarnego-aktu-oskarzenia-brak-mozliwosci-przywrocenia-term. Data dodania i pozyskania: 2012-09-25. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.