Komunikat – Skarga na brak zażalenia na odmowę zwolnienia z kosztów przez sąd drugiej instancji (SK 59/21)

W sprawie SK 59/21 TK ma ocenić brak możliwości zaskarżenia odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, gdy po raz pierwszy orzeka o niej sąd drugiej instancji. Skarga M.Ć. i Z.Ć. dotyczy art. 394² § 1¹ Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu nadanym nowelizacją z 4 lipca 2019 r., w zakresie opisanym w skardze.

Skarżący wraz z apelacją złożyli wniosek o zwolnienie z opłaty od niej. Sąd apelacyjny odmówił zwolnienia, a następnie odrzucił wniosek o uzasadnienie postanowienia, wskazując na brak dopuszczalnego zażalenia. Apelacja została odrzucona jako nieopłacona; zażalenie na to rozstrzygnięcie również nie przyniosło skarżącym korzystnego wyniku.

Skarżący wskazują, że w kwestii zwolnienia od kosztów sąd apelacyjny podejmuje pierwszą merytoryczną decyzję, która nie otrzymuje samodzielnej kontroli. Możliwość sprawdzenia odmowy dopiero przy zażaleniu na odrzucenie apelacji uznają za iluzoryczną, skoro samo zażalenie również wymaga opłaty. W ich ocenie procedura może zamknąć drogę do rozpoznania środka odwoławczego od wyroku.

Skarga powołuje prawo do sądu, zakaz zamykania drogi sądowej, zasadę zaskarżalności orzeczeń, dwuinstancyjność oraz równość proceduralną. Wskazane wzorce to art. 45 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 77 ust. 2, art. 78, art. 176 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji w opisanych w skardze powiązaniach. Skarżący porównują swoje położenie z sytuacją osoby składającej wniosek o zwolnienie z kosztów już przy wszczęciu sprawy, której odmowa wydana przez sąd pierwszej instancji podlega weryfikacji.

W argumentacji podkreślono, że rozstrzygnięcie o kosztach ma charakter uboczny, lecz bezpośrednio wpływa na dostęp do postępowania głównego. Według skarżących zwolnienie z kosztów służy usunięciu bariery finansowej w korzystaniu z prawa do sądu, a sprawiedliwość proceduralna wymaga możliwości sprawdzenia decyzji podejmowanej po raz pierwszy także przez sąd odwoławczy. Opracowanie przedstawia zarzuty skargi przed ich rozstrzygnięciem.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-przed/art/12717-brak-zaskarzalnosci-postanowienia-o-odmowie-zwolnienia-od-kosztow-sadowych-wydanego-po-raz-pierwszy-przez-sad-drugiej-instancji. Data dodania i pozyskania: 2024-04-20. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.