Komunikat – Przymusowe leczenie dopuszczalne, lecz wymaga granic i kontroli sądowej (SK 9/18)

11 marca 2021 r. TK częściowo zakwestionował art. 117 Kodeksu karnego wykonawczego dotyczący przymusowego leczenia skazanych. W sprawie SK 9/18 dopuścił leczenie lub rehabilitację osoby uzależnionej od alkoholu bez jej zgody, ale uznał za niekonstytucyjne brak określenia czasu terapii, automatyczny obowiązek jej orzekania oraz brak możliwości zaskarżenia postanowienia. Wyrok zapadł większością głosów; zdanie odrębne zgłosił Justyn Piskorski.

Pierwsze dwa punkty wyroku potwierdzają zgodność z powołanymi wzorcami ochrony wolności i życia prywatnego samej możliwości leczenia bez zgody oraz regulacji niewymieniającej zakresu dopuszczalnych oddziaływań. TK uznał, że leczenie może służyć bezpieczeństwu, porządkowi publicznemu, ochronie innych osób oraz zdrowiu publicznemu, a więc wartościom pozwalającym ograniczać prawa na zasadach proporcjonalności.

Odmiennie oceniono nieokreślenie czasu przymusowego leczenia lub rehabilitacji skazanego uzależnionego od alkoholu. Uzależnienie długości oddziaływań jedynie od czasu pozostałego do końca kary nie spełniało, zdaniem TK, wymogu ustawowego określenia granic ingerencji. Ten zakres przepisu narusza art. 41 ust. 1 oraz art. 47, w obu przypadkach w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Niekonstytucyjny okazał się też obowiązek sądu zastosowania leczenia po stwierdzeniu uzależnienia i braku zgody. Trybunał wskazał, że ochrona wolności osobistej wymaga pozostawienia sądowi możliwości rozważenia wszystkich istotnych okoliczności konkretnej sprawy. Automatyzm narusza art. 41 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Piąty punkt wyroku dotyczy art. 117 w związku z art. 6 § 1 k.k.w. Brak prawa zaskarżenia postanowienia o przymusowym leczeniu lub rehabilitacji skazanego uznano za niezgodny z art. 78 Konstytucji. TK podkreślił wagę ingerencji w wolność oraz brak innych gwarancji pozwalających zainteresowanemu zweryfikować rozstrzygnięcie.

W pozostałym zakresie postępowanie umorzono. Składowi przewodniczył Michał Warciński, a sprawozdawcą był Zbigniew Jędrzejewski. Orzekali również Mariusz Muszyński, Justyn Piskorski i Rafał Wojciechowski.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11461-przymusowe-leczenie-lub-rehabilitacja-skazanego-u-ktorego-stwierdzono-uzaleznienie-od-alkoholu. Data dodania i pozyskania: 2021-03-12. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/close-up-photo-of-a-stethoscope-40568/. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.