Komunikat – Przymus przy pobieraniu dowodów wymaga regulacji ustawowej (U 2/11)

Rzecznik Praw Obywatelskich skutecznie podważył regulowanie przymusu przy badaniu oskarżonych i podejrzanych aktem wykonawczym. TK w rozstrzygnięciu z 5 marca 2013 r. uznał, że minister przekroczył ustawowe upoważnienie, a ingerencja w wolność, nietykalność i prywatność wymaga ustawy.

Kontrola dotyczyła rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 23 lutego 2005 r. TK zakwestionował § 5 ust. 1 i 2 oraz część § 10 ust. 1 odnoszącą się do stosowania przymusu bezpośredniego. Uznał je za sprzeczne z art. 74 § 4 Kodeksu postępowania karnego oraz art. 92 ust. 1 i art. 41 ust. 1 Konstytucji. W przypadku § 5 ust. 1 stwierdził ponadto naruszenie art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.

Trybunał wskazał, że kodeks nie określa zasad, trybu ani dopuszczalnych środków przymusu stosowanego przy tych czynnościach. Rozporządzenie nie może samodzielnie wypełniać takiej luki. TK odniósł ten wymóg również do asysty podczas badań: pobieranie materiału biologicznego wymaga poszanowania godności i prywatności osoby, której dotyczy.

Jednocześnie TK orzekł, że § 5 ust. 1 nie jest niezgodny z art. 22 ust. 2 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Uznał ten wzorzec za nieadekwatny, ponieważ badania dowodowe nie służą ratowaniu ani poprawie zdrowia, a przymusowo badana osoba nie pełni aktywnej roli właściwej pacjentowi. Rozprawę prowadził sędzia TK Andrzej Wróbel; sprawozdawcą był prezes TK Andrzej Rzepliński.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2105-obowiazek-oskarzonego-poddania-sie-badaniom-zastosowanie-srodkow-przymusu-asysta-przy-badaniu. Data dodania i pozyskania: 2013-03-05. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.