Komunikat – Przepis o pełnieniu obowiązków RPO po kadencji niezgodny z Konstytucją (K 20/20)
15 kwietnia 2021 r. TK jednogłośnie uznał art. 3 ust. 6 ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich za niezgodny z art. 209 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji. Wyrok w sprawie K 20/20 dotyczy przepisu pozwalającego dotychczasowemu Rzecznikowi wykonywać obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez następcę.
Trybunał odroczył utratę mocy tego przepisu o trzy miesiące od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Oznacza to, że orzeczenie nie usuwa przepisu z systemu prawnego w dniu jego publicznego ogłoszenia przez TK. Ustalony okres odroczenia ma służyć zachowaniu ciągłości ochrony praw obywateli i przygotowaniu zmian ustawowych.
W przedstawionych motywach TK powiązał pięcioletnią kadencję RPO z zasadą demokratycznego państwa prawnego i legalizmem. Uznał kadencję za ściśle określony okres posiadania pełnomocnictw, zapewniający pewność zarówno organowi, jak i osobom oraz instytucjom korzystającym z jego działania.
Według Trybunału upoważnienie ustawodawcy do określenia zakresu i sposobu działania RPO, zawarte w art. 208 ust. 2 Konstytucji, nie obejmuje zmiany konstytucyjnie ustalonej długości kadencji. TK wskazał również na potrzebę pewności co do umocowania organu wspierającego obywateli oraz występującego przed sądami.
Trybunał oczekiwał uregulowania przez parlament sytuacji, w której po zakończeniu kadencji urząd pozostaje przez pewien czas nieobsadzony. Postanowił także skierować do Sejmu sygnalizację dotyczącą analogicznych rozwiązań odnoszących się do innych organów, których kadencje określa Konstytucja. Komunikat przedstawia stanowisko TK i postulowany kierunek prac; nie informuje o uchwaleniu takich zmian.
Składowi przewodniczyła Julia Przyłębska, a sprawozdawcą był Stanisław Piotrowicz. Orzekali także Justyn Piskorski, Bartłomiej Sochański i Wojciech Sych. Rozprawa odbyła się 12 i 13 kwietnia, a wyrok ogłoszono 15 kwietnia.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11491-pelnienie-obowiazkow-przez-rzecznika-praw-obywatelskich-po-uplywie-piecioletniej-kadencji-do-czasu-objecia-stanowiska-przez-nowego-rzecznika. Data dodania i pozyskania: 2021-04-16. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.