Komunikat – Prawo do zaskarżenia rozstrzygnięcia o braku konfliktu interesów podejrzanych (SK 53/20)
27 kwietnia 2022 r. Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny brak zażalenia na zarządzenie prezesa sądu stwierdzające, że interesy kilku podejrzanych reprezentowanych przez tego samego obrońcę nie pozostają w sprzeczności. Rozstrzygnięcie dotyczy art. 85 § 2 w związku z art. 85 § 3 Kodeksu postępowania karnego, w zakresie określonym w sentencji. Wzorcami kontroli były art. 42 ust. 2 w związku z art. 78 i art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Kodeks zakazuje wspólnej obrony osób, których interesy są sprzeczne. Na etapie postępowania przygotowawczego o występowaniu takiej kolizji rozstrzyga prezes sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Ustawa pozwalała zaskarżyć stwierdzenie konfliktu, ale nie przewidywała analogicznego środka, gdy prezes sądu uznał, że konflikt nie zachodzi.
TK wskazał, że w obu sytuacjach chodzi o podejrzanych korzystających z jednego obrońcy, wobec których powstała wątpliwość dotycząca zgodności ich interesów. Oba rodzaje rozstrzygnięć wpływają na realizację prawa do obrony. Zdaniem Trybunału samo to, czy organ stwierdził konflikt, nie uzasadnia odmiennego traktowania podejrzanych pod względem dostępu do zażalenia.
Trybunał nie znalazł wartości konstytucyjnych usprawiedliwiających ograniczenie kontroli rozstrzygnięcia negującego konflikt. Zwrócił uwagę, że prowadzenie wspólnej obrony mimo rzeczywistej sprzeczności interesów może naruszać prawo do obrony i wpływać na rzetelność procesu karnego.
Sentencja obejmuje podejrzanych i etap postępowania przygotowawczego. TK dostrzegł podobny problem także w odniesieniu do orzeczeń sądu dotyczących oskarżonych, lecz nie objął go rozstrzygnięciem z uwagi na granice skargi. Zaapelował do ustawodawcy o spójne uregulowanie środków zaskarżenia dotyczących obu etapów postępowania.
W pozostałym zakresie postępowanie umorzono. Wyrok zapadł większością głosów, a zdanie odrębne zgłosił Justyn Piskorski. Składowi przewodniczył Andrzej Zielonacki, sprawozdawcą był Piotr Pszczółkowski; orzekali również Jakub Stelina i Jarosław Wyrembak.
Źródła i prawa
Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/11869-brak-mozliwosci-kontroli-instancyjnej-zarzadzenia-prezesa-sadu-o-braku-sprzecznosci-interesow-kilku-podejrzanych-reprezentowanych-przez-jednego-obronce. Data dodania i pozyskania: 2022-04-28. Opracowanie.
Fotografia: Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło: https://trybunal.gov.pl/o-trybunale/trybunal-konstytucyjny-w-polsce/galeria-zdjec-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego/art/3309-wnetrza-siedziby-trybunalu-konstytucyjnego. Data wykonania niepodana; galeria opublikowana 2013-11-06. Pozyskano: 2026-10-13. Warunki ponownego wykorzystywania TK: https://trybunal.gov.pl/informacja-publiczna-media/ponowne-wykorzystywanie. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.