Komunikat – Prawo do obrony także przed wnioskiem o ukaranie za wykroczenie (K 19/11)

Pomoc obrońcy podczas wyjaśniania wykroczenia może zapobiec skierowaniu do sądu niezasadnego wniosku o ukaranie i pozwolić zabezpieczyć dowody obrony — podkreślił TK 3 czerwca 2014 r. Na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich uznał za niekonstytucyjne dwa pominięcia w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia.

Art. 4 nie gwarantuje osobie, wobec której istnieją uzasadnione podstawy wniosku o ukaranie, pomocy obrońcy podczas czynności wyjaśniających. Art. 38 § 1 nie zapewnia jej na tym etapie dostępu do akt. Oba rozwiązania TK uznał za sprzeczne z art. 2 i art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Postępowanie w pozostałej części umorzył.

Trybunał wskazał, że gwarancja obrony ma być skuteczna niezależnie od stadium sprawy. Profesjonalna pomoc jest szczególnie istotna dla osób, którym samodzielne działanie utrudniają zdrowie, wiek, sytuacja prawna lub niewystarczająca wiedza. Może też umożliwić zgromadzenie dowodów, których przeprowadzenie dopiero przed sądem okaże się niemożliwe. TK nie znalazł interesu publicznego uzasadniającego pozbawienie tej grupy pomocy obrońcy.

Podobnie ocenił całkowite wyłączenie wglądu do dowodów. Osoba nieznająca materiału sprawy ma utrudnioną możliwość odpierania zarzutów i korzystania z praw procesowych. Ustawodawca może usunąć pominięcia przez odesłanie do odpowiednich przepisów k.p.k. albo przez odrębne unormowanie gwarancji w postępowaniu wykroczeniowym. Przewodniczącym składu był Zbigniew Cieślak, a sprawozdawcą Stanisław Rymar.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/6887-prawo-do-korzystania-z-obroncy-zasady-udostepniania-akt-w-postepowaniu-w-sprawach-o-wykroczenia. Data dodania i pozyskania: 2014-06-03. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „Wizyta w Trybunale Konstytucyjnym prawników z Niemiec” (2014-05-20). Fot. Bartłomiej Cacko / BTK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6868-wizyta-w-trybunale-konstytucyjnym-prawnikow-z-niemiec.