Komunikat – Prawo do obrony chroni także pierwszą rozmowę po zatrzymaniu (K 37/11)

Pomoc adwokata jest szczególnie istotna już przy pierwszych czynnościach po zatrzymaniu — podkreślił TK w wyroku z 11 grudnia 2012 r. Rozpoznając wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, zakwestionował dowolność decydowania przez zatrzymującego o obecności podczas rozmowy zatrzymanego z prawnikiem.

TK stwierdził, że art. 245 § 1 kodeksu postępowania karnego narusza art. 42 ust. 2 w powiązaniu z art. 31 ust. 3 Konstytucji, ponieważ nie wskazuje przesłanki dopuszczającej taką obecność. Utratę mocy przepisu odroczył o 12 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Ustawodawca ma określić warunek pozwalający wyjątkowo ograniczyć poufność rozmowy.

Trybunał przyjął, że konstytucyjne gwarancje obrony działają także przed formalnym przedstawieniem zarzutów. Stres i zaskoczenie przy zatrzymaniu mogą prowadzić do decyzji wpływających na dalszy przebieg sprawy. Krótki czas zatrzymania nie usuwa potrzeby profesjonalnej pomocy, bo właśnie w tym okresie można popełnić błędy o zasadniczym znaczeniu.

TK wskazał, że obecność funkcjonariusza może powstrzymywać zatrzymanego od przekazania adwokatowi wiadomości potrzebnych do obrony. Ustawa nie określa ani podstaw takiej ingerencji, ani sposobu wykorzystania zasłyszanych informacji; nie sygnalizuje też wyjątkowego charakteru ograniczenia. W ocenie Trybunału skuteczność postępowania karnego została przez to zabezpieczona kosztem nadmiernego ograniczenia praw jednostki.

Odwołując się do orzecznictwa ETPC i standardów międzynarodowych, TK podkreślił znaczenie rozmowy poza zasięgiem słuchu osób trzecich. Dopuszczenie wyjątków wymaga ważnego powodu i oceny ich wpływu na rzetelność całego procesu. Rozprawie przewodniczył Wojciech Hermeliński, a sprawozdawcą był prezes Andrzej Rzepliński.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/2414-prawo-do-obrony-obecnosc-zatrzymujacego-podczas-rozmowy-zatrzymanego-z-obronca. Data dodania i pozyskania: 2012-12-11. Opracowanie.

Zdjęcie ilustracyjne z materiału TK „16-18 maja 2010 roku – IV Konferencja Sędziów Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Konstytucyjnego Ukrainy” (2010-05-18). Fot. TK. Źródło zdjęcia: https://trybunal.gov.pl/wiadomosci/uroczystosci-spotkania-wyklady/art/6401-16-18-maja-2010-roku-iv-konferencja-sedziow-trybunalu-konstytucyjnego-i-sadu-konstytucyjnego-u.