Komunikat – Pominięcie wcześniejszych emerytur czerwcowych narusza równość (P 7/22)

15 listopada 2023 r. TK orzekł w sprawie P 7/22, że pominięcie emerytur przyznanych na wniosek zgłoszony przed 1 czerwca 2021 r. w przepisach wprowadzających korzystniejszą waloryzację jest niezgodne z art. 32 ust. 1 w związku z art. 67 ust. 1 Konstytucji. Wyrok dotyczy art. 17 nowelizacji z 24 czerwca 2021 r. w związku z art. 25a ust. 2 pkt 2 i ust. 2a ustawy emerytalnej.

Trybunał rozpoznał pytanie Sądu Okręgowego w Elblągu dotyczące tzw. emerytur czerwcowych. Reforma z 2021 r. naprawiła niekorzystny sposób waloryzacji, ale możliwość zastosowania nowych zasad do wcześniej przyznanych świadczeń ograniczyła do wybranej grupy ubezpieczonych.

Za podmioty podobne TK uznał ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., objętych systemem zdefiniowanej składki, którzy wystąpili o emeryturę w czerwcu i podlegali wcześniejszemu mechanizmowi waloryzacji. Nie znalazł uzasadnienia dla umożliwienia przeliczenia świadczenia tylko części tej grupy.

W ocenie Trybunału ograniczenie nie służyło deklarowanemu celowi reformy, czyli naprawie wcześniejszego mechanizmu i ujednoliceniu zasad. Argument ochrony równowagi budżetowej uznał za niewystarczający i arbitralny: ustawodawca nie wykazał zagrożenia, które uzasadniałoby pozostawienie pozostałych emerytów w mniej korzystnej sytuacji.

TK wyraźnie zastrzegł, że jest to wyrok o pominięciu prawodawczym. Sam nie usuwa przepisu ani nie wprowadza gotowego mechanizmu przeliczenia świadczeń; konieczne jest wykonanie rozstrzygnięcia przez ustawodawcę. Nie jest zatem równoznaczny z automatycznym przyznaniem każdej zainteresowanej osobie podwyżki lub wyrównania.

Zakres sentencji wynika z konkretnego pytania prawnego i odnosi się do emerytur przyznanych na wniosek. Trybunał wskazał jednak ustawodawcy potrzebę uwzględnienia również innych adresatów regulacji znajdujących się w analogicznej sytuacji, w tym świadczeń przyznawanych z urzędu oraz rent rodzinnych. Wskazanie to należy odróżnić od samego zakresu orzeczenia.

Wyrok zapadł jednogłośnie; pozostałą część postępowania umorzono. Przewodniczył Stanisław Piotrowicz, sprawozdawcą był Piotr Pszczółkowski, a orzekali także Justyn Piskorski, Bartłomiej Sochański i Wojciech Sych.

Źródła i prawa

Źródło: https://trybunal.gov.pl/postepowanie-i-orzeczenia/komunikaty-prasowe/komunikaty-po/art/12469-brak-mozliwosci-ustalenia-wysokosci-emerytury-na-nowo-w-oparciu-o-kwartalna-formule-waloryzacji-skladek-na-ubezpieczenie-emerytalne-i-kapitalu-poczatkowego-w-przypadku-osob-ktore-wniosek-o-emeryture-zglosily-przed-dniem-1-czerwca-2021-r. Data dodania i pozyskania: 2023-11-16. Opracowanie.

Fotografia: Pixabay. Źródło: https://www.pexels.com/photo/calculator-and-pen-on-table-209224/. Data wykonania: 2016-09-19. Licencja Pexels: https://www.pexels.com/license/. Przygotowano pomniejszone wersje i miniatury; treść zdjęcia bez zmian.